Ազնվության վրա համակարգ չի կառուցվում, մեխանիզմ է պետք. Մ. Թանդիլյան

հուլիսի 15, 2019

Հարցազրույց ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Մանե Թանդիլյանի հետ:

-Ինչպե՞ս եք գնահատում 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի գործունեության անցած 5-6 ամիսները:

-Առանց նախորդ գումարումների հետ համեմատելու՝ խոսեմ միայն «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության մասին. հանդես ենք եկել բավականին ակտիվ օրենսդրական նախաձեռնություններով, պատգամավորների ներկայացրած և ընդունված 13 օրենքներից 4-ը մերն է, 2-ը՝ «Բարգավաճ Հայաստան»-ինը, 7-ը ՝«Իմ քայլը» խմբակցությանը: Եթե նկատի ունենանք մեր տոկոսային ներկայացվածությունը, ապա ԼՀ-ի օրենսդրական նախաձեռնողականությունը ավելի բարձր է: Հաճույքով ասեմ, որ այդ չորսից երկուսն էլ ես եմ ներկայացրել:

-Ինչպե՞ս եք գնահատում խորհրդարանական մեծամասնության` «Իմ քայլը» խմբակցության գործունեությունը օրենսդրական և քաղաքական ոլորտում:

-Հատուկ չեմ հետևել նրանց գործունեությանը, բայց նրանք աշխատելու տեղ ունեն, պատգամավորական միջավայրում ճիշտ ներկայանալու խնդիր կա: Պետք է սովորել՝ ինչպես լինել պատգամավոր: Կա փորձի պակաս: Կուզենամ, որ մեր գործընկերները ինքնաքննադատաբար վերաբերվեն իրենց, ինչը հաճախ չեմ տեսնում: Այնպիսի տպավորություն է, թե ամեն ինչ գիտեն: Առանձին մարդկանց դեպքում, հուսով եմ, այդպես չէ, բայց կուզեմ, որ իմ գործընկերները իրենց քննեն: Այս երևույթը նկատելի է նաև ԼՀ իմ գործընկերների շրջանում:

-Կիսո՞ւմ եք ԲՀԿ-ականների տեսակետը, թե իշխանությունը տնտեսական հեղափոխությանն ուղղված նախաձեռնություններ չունի: Դա վերաբերում է նաև Հարկային օրենսգրքի փոփոխություններին:

-Այո, իշխանությունների խոստացած տնտեսական հեղափոխությունը դեռևս իրականացվելու կարիք ունի, որովհետև դա չի ապահովվում ոչ Հարկային օրենսգրքում նոր ընդունված փոփոխություններով, ոչ եղած ներդրումային միջավայրով: Այդ փոփոխություններում վատթարացնող դրույթը, որ ինձ ապշեցրել է, ամեն տարի ակցիզային հարկի բարձրացումն է: Երբևէ նման բան չի եղել: Դա շատ վատ է ներդրումային միջավայրի համար:

-Անշարժ գույքի կադաստրային արժեքը շուկայական արժեքին մոտեցնելու քայլեր են արվում, որի արդյունքում կբաձրանան հատկապես թանկարժեք օբյեկտների ու շինությունների համար վճարվող հարկերը: Այս ոլորտում կատարված և նախատեսվող փոփոխություններն ինչպե՞ս եք գնահատում:

-Նախ կուզեմ, որ ի վերջո դա տեղի ունենա: Արդեն մեկ տարի է, խոսում ենք այդ մասին, բայց անթույլատրելի է, որ մինչև այժմ իրականություն չի դարձել: Բայց եթե տան արժեքը բարձր է, քանի որ գտնվում է կենտրոնում, և այն պատկանում է մի տատիկի, ապա մենք պետք է առանձին գործիքներով փորձենք սոցիալական բաղադրիչ ներդնել, որ չվնասենք բարի ցանկությունը:

-Կառավարություն մտադիր է ներդնել առանց դատական վճռի ապօրինի գույքի բռնագանձման ինստիտուտ: Ինչպե՞ ս եք վերաբերում այդ գաղափարին:

-Այս պահին իմ ականջին ավելի շատ լսվում է դրա` ներդրումային միջավայրը խաթարելու ձայնը: Այդ կերպ մենք խաթարում ենք բարեխիղճ տնտեսվարողին, որը կարող է մտահոգվել, թե իր վրա կասկածներ կան: Առանց դատարանի վճռի բռնագանձումը մտահոգող է: Մենք գիտենք նաև, որ կա ՊԵԿ-ի որոշմամբ տնտեսվարողի բանկային հաշվին կալանք դնելու պրակտիկա: Սա լավ բան չէ, և բարելավելու փոխարեն մենք ավելի վատ օրինակ ենք առաջարկում: Եթե դու հարստանում ես անօրինական կերպով, և դա ինչ-որ գույքի է վերածվում, ապա այդ գույքը պետք է հարկման դաշտ բերել: Այս առումով մենք երկրում կվերականգնենք սոցիալական արդարությունը, քանի որ «Բենթլի» վարող մարդը միշտ չէ, որ ամենաօրինական սեփականատերն է:

-«Իմ քայլը» խմբակցությունից Հովիկ Աղազարյանն ասում է, թե անցումային արդարադատության և նման այլ ինստիտուտների կիրառման արդյունքում առաջիկա 5 տարիներին պետք է պետությանը վերադարձվի թալանած միջոցներից 7 մլրդ դոլար: Դա հնարավո՞ր է:

-Ես չգիտեմ: Արդեն հաշվե՞լ են: Այո, պետության նկատմամբ իրականացված ապօրինությունները պետք է խստագույնս պատժվեն: Եթե դատական կարգով ապացուցվում է պատճառած յուրաքանչյուր լումայի վնասը, դա պետք է վերականգնվի: Բայց արդյո՞ք այդ ամենը պետք է անենք գոյություն ունեցող դատական համակարգով: Ոչ: Այն ակնհայտորեն չի համապատասխանում արդար դատավարության պահանջներին:

-ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյանը հայտարարեց, որ այս տարվա կիսամյակի կտրվածքով բյուջեի եկամուտները գերակատարվել են 63 մլրդ դրամով: Ինչպե՞ ս եք գնահատում այդ ցուցանիշը:

-Նախ պետք է հասկանալ, թե որոնք են գերակատարման հիմքերը` արդյո՞նք դրանք մեկանգամյա մուտքեր են, օրինակ, տուգանքները, թե՞ գոյացել է տնտեսության զարգացման արդյունքում է: Այս պարագայում ինձ համար կարևոր է նաև այդ գումարի իրացումը:

Նախատեսվում է, որ այդ գումարով 2020թ. 10 տոկոսով կբարձրացնել կենսաթոշակները, արդեն բարձրացել են զինծառայողների, բժիշկների որոշ խմբի և ուսուցիչների աշխատավարձերը: Բայց կա նաև հակառակ տեսակետը, թե պետք չէր նման քայլ անել, քանի որ այդ 10 տոկոսն առանձնապես չի ավելացնի մարդկանց եկամուտները: Փոխարենն այդ ողջ գումարը կարելի է ուղղել կապիտալ ծախսերին և տնտեսություն զարգացնել:

Այդ ծախսերը պետք է լինեն բալանսավորված: Ընթացիկ ծախսերը նույնպես կարևոր են, ի վերջո մեր քաղաքացիները պետք է ապրեն մեր երկրում, իսկ դրա համար պետք է բարելավվեն սոցիալական խնդիրները: Բայց դա չի նշանակում, որ այդ ծախսերը պետք է արվեն կապիտալ ծախսերի հաշվին: Ինձ անհանգստացնում է, որ նախորդ եռամսյակում մենք հավաքել ենք եկամուտները, բայց դրանք չենք ծախսել: Դա անտույլատրելի է այսօրվա տնտեսության համար, մենք պետք է իրացնենք այդ գումարները, որ կարողանանք տնտեսական աճ ապահովել:

-Հետհեղափոխական մեկ տարում իշխանությունը կատարե՞լ է իր խոստումները, հատկապես, տնտեսական ոլորտում:

-Դրանք դեռ ցանկություն են: Այո, ընթացիկ որոշակի բարելավումներ կան, որոնց ազդեցությունը, սակայն, երկարաժամկետ առումով տեսանելի չէ: Այս մեկ տարին պետք է բավարար լիներ՝ հասկանալու, թե ուր ենք գնում և ինչպես ենք գնում: Դա չեմ տեսնում:

-Որոշ տնտեսագետների կարծիքով՝ տնտեսական հեղափոխության հիմքն է այն, որ մեր երկրի առաջին դեմքն այլևս կոռուպցիոն բուրգի գագաթին չէ:

-Դա մեսիջ է, որ մենք պայքարում ենք, և այդ մեսիջը տեղ է հասել, բայց արդյո՞ք դա կյանքում կիրառվում է: Դատական համակարգի ռեսուրսը չի բավարարում տնտեսական հայցերի մեծ քանակը քննելու համար, ուրեմն, սա էլ դեռ ցանկություն է: Ես հավատում եմ, որ վարչապետի, նախարարների մակարդակով կոռուպցիոն մեխանիզմներն առնվազն ընկալելի չեն, բայց այդ խնդիրը ներքին օղակներում չկա՞: Ինքս աշխատել եմ և գիտեմ, որ դեռ լրջագույն խնդիր կա: Մարդկանց ազնվության վրա չի կարելի համակարգեր կառուցել, պետք է մեխանիզմներ ներդնել: