Զոհրաբյանը խնդիրը բեմականացրեց, արձագանքելու այլ առիթ կլինի. Թ. Ղազարյան

հոկտեմբերի 12, 2019

Հարցազրույց «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Թագուհի Ղազարյանի հետ

- ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովում քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետապնդման, նրանց շուրջ ատելության և անհանդուրժողականության մթնոլորտի հրահրման հարցի քննարկման ժամանակ հանձնաժողովի նախագահ Նաիրա Զոհրաբյանը Ձեզ և Մարիա Կարապետյանին դիտողություն արեց, թե «որևէ անգամ օրակարգ չեք ներկայացրել, եկել, նստել եք, Ջոկոնդայի ժպիտով քվեարկել կամ չեք քվերարկել ու գնացել եք»: Ինչո՞ւ օրակարգ չեք ներկայացրել:

- Ես այդպես չեմ մտածում, ես կարծում եմ, որ մեր հանձնաժողովի անդամները բավական աշխատանք արել են: Չգիտեմ, թե նա ինչու մեզ թիրախավորեց, թեև սկզբում ընդհանուր էր խոսում: Հետո շրջանցեց նաև Մարիա Կարապետյանին: Անկեղծորեն չհասկացա, թե այդ իրավիճակն ինչպես էսկալացվեց: Մարիա Կարապետյանն ընդամենը կարդաց հայտարարությունն այն մասին, որ երկրում ատելության խոսքի ու անհանդուրժողականության մթնոլորտի խնդիր ունենք: Նաիրա Զոհրաբյանը վերահաստատեց դա, բայց, կարծես, բեմականացրեց այդ խնդիրը: Տրամաբանական կապ չկա իրադարձությունների միջև:

- Այնուամենայնիվ, Ձեր տպավորությամբ տիկին Զոհրաբյանն ինչո՞ւ այդպես արեց:

- Կարող է՝ օրակարգի փոփոխության ցանկություն ուներ: Իսկ եթե ես արձագանքեի նույն ոճով, այդ նիստի ընթացքն այլ տրամաբանությամբ կզարգանար, բայց ես պարզապես հորդորեցի վերադառնալ օրակարգի հարցին:

- Տիկին Զոհրաբյանին դուր չէ՞ր գալիս օրակարգը:

- Վստահ չեմ կարող ասել, բայց տպավորությունն այնպիսին էր, թե ավելի լավ կլիներ` կռիվ լիներ, ու նիստը ընդհանտվեր: Տրամաբանական չէր այդ պահին Մարիա Կարապետյանի հորդորին, թե հետայսու առաջարկում եմ նման հարցերին ավելի ակտիվ արձագանքել, պատասխանել մեղադրանքով, թե ես ժպտում եմ, գոյություն ունեմ, ծնվել եմ:

- Դուք տիկին Զոհրաբյանի այդ դիտողությունից հետո ընկրկեցիք, տպավորություն էր, թե հուզվեցիք:

-Ես կարող էի այլ կերպ արձագանքել, բայց հասկացա, որ այդ դեպքում էլ կտուժի այն խնդիրը, որի համար հավաքվել էինք: Արձագանքի համար այլ առիթներ կլինեն, բայց ես չեմ ուզում նրա բացակայությամբ իր մասին խոսել:

-Իսկ հանձնաժողովի աշխատանքն ավելի ակտիվացնելու անհրաժեշտություն կա՞:

-Հանձնաժողովի գործառույթների փոփոխության կարիք կա: Այսօր դրանք մասնագիտացված մարմիններ են, որոնց մակագրվում են նախագծեր: Դրանից դուրս քննարկումները, գնահատական տալը, թեմաներ առաջ մղելը բարդ է, քանի որ ԱԺ կանոնակարգը դա չի նախատեսում: Երբ այս նիստը նախաձեռնում էինք, երկար քննարկեցինք, իրավաբանական տարբեր ճանապարհներ կառուցեցինք, թե ինչպես կարելի է այս հարցը մտցնել հանձնաժողովի նիստ: Մշտական հանձնաժողովները ակտիվ են այնքանով, որքանով նրանց նախագծեր են մակագրվում, բայց խորհրդարանը ներկայացուցչական մարմին է, և եթե նման հարցերը չեն կարող հանձնաժողովներում քննարկվել, ըստ էության, դրանք դառնում են միայն նախագծեր հաստատող կամ չհաստատող: Դա նեղացնում է մեր աշխատանքը: Նաիրա Զոհրաբյանն էլ նկատեց, թե երկու-երեք մշտական հանձնաժողով կա, որոնք չեն աշխատում:

- Պատրաստվո՞ւմ եք մշտական հանձնաժողովի գործառույթներն ընդլայնող օրենսդրական փոփոխություն ներկայացնել:

- Նման ցանկություն կա, բայց նախ պետք է խորհրդակցել ԱԺ քարտուղարության և իրավաբանների հետ: Իսկ նիստի ընթացքում պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որ կստեղծվի ատելության խոսքը դատապարտող օրենսդրական կարգավորումներով զբաղվող աշխատանքային խումբ, բայց որքան տեղյակ եմ՝ Հերիքնազ Տիգրանյանն ու Գայանե Աբրահամյանն արդեն աշխատում են այդ հարցի վրա:

- Իսկ նման հայտարարություն ընդունելու անհրաժեշտություն ինչո՞ւ առաջացավ:

- Դրա անհրաժեշտությունն անընդհատ զգացվել է, հունվարից մինչև այժմ մարդու իրավունքների խախտման առերևույթ նշաններ եղել են: Օրինակ, Ազատության հրապարակում ՀՅԴ գործիչ Հրանտ Մարգարյանի նկատմամբ տեղի ունեցած գործողությունները կամ «Իմ մարմինն անձնական է» գրքի շնորհանդեսի տապալումը:

- Իսկ վերջին դեպքե՞րը` Անդրանիկ Քոչարյանի վիրավորական արտահայտությունը ԱԺ նախկին փոխխոսնակ Արփինե Հովհաննիսյանի մասին կամ չորս երիտասարդների կողմից «Հայելի» ակումբի վրա ձվերով հարձակումը:

- «Հայելի» ակումբի վրա ձվերով հարձակումը նույն շղթայի մեջ է: Եթե գրքի բովանդակությունը չընդունող մի խումբը կարող է գնալ և տապալել դրա շնորհանդեսը, մեկ այլ խումբ, որ համամիտ չէ մամուլի հրապարակման հետ, կարող է անել նույն բանը: Այդպես կշարունակվի, եթե դրան հստակ գնահատական չտրվի, եթե այդ դեպքերը չունենան իրավական հետևանք:

- Ինչո՞ւ շրջանցեցիք Արփինե Հովհաննիսյանին վիրավորելու դեպքը:

- Վիրավորանքը ատելության խոսքից տարբերվում է, այն շատ սուբյեկտիվ է և անձնական: Եվ հարց է, թե ես ինչից կվիրավորվեմ, կամ` տիկին Հովհաննիսյանն ինչից կվիրավորվի: Մեկ ուրիշն էլ իր նկատմամբ արված արտահայտությունը ոչ միայն վիրավորանք, այլև զրպարտություն կարող է համարել: Ատելության խոսքը տարբերվում է, դա ոչ թե մեկ, այլ մի խումբ մարդկանց մասին է: Օրինակ` սորոսականներ, լրագրողներ: Եվ հետևողականորեն դեմոնիզացվում են այդ հատկանիշները, տվյալ խմբի նկատմամբ ատելություն ու անհանդուրժողականություն տարածում: Ի վերջո, մարդիկ կարող են հայտնվել վտանգի առաջ` չիմանալով այդ մասին: Ինչ-որ մեկը սորոսականի պիտակ է կրում, ու նրա նկատմամբ բռնություն է հրահրվում, բայց նա երբեք Բաց հասարակության հիմնադրամների հետ գործ չի ունեցել: Ինչպես, օրինակ, ես, որ մինչև վերջերս այդ մասին չգիտեի:

-Իսկ մարդու իրավունքների խախտումները կամ ատելության խոսքի, անհանդուրժողականության դրսևորումները մեր երկրում շա՞տ են:

- Շատ չեն, հեղափոխությունից հետո մարիգինալ ցնցումներ են: Այդ դրսևորումները տարածողները սովորաբար մարդիկ են, որոնք նախկին իշխանությունների հետ կապ ունեն կամ համակրել են նրանց և սովոր չեն ժողովրդավարությանը: Կամ մարդիկ են, որոնք արձագանքում են հենց այս խմբերին:

- «Հայելի» ակումբի վրա ձվերով հարձակված երիտասարդները ձեր քաղաքական ուժի համակիրներն են:

- Հրանտ Մարգարյանի, «Հայելի» ակումբի և նման մյուս գործողությունները չեն կարող բխել հեղափոխության օրակարգի տրամաբանությունից: Նշանակություն չունի, թե ինչ մոտիվացիայով են արվում: Շատ լավ մոտիվացիաներով մարդիկ ընտրություններ էին կեղծում: