Ներքաղաքական հարցերով փակ քննարկումներ չենք ունենում․ Էդմոն Մարուքյան

մայիսի 7, 2020

Հարցազրույց ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանի հետ

-Պարոն Մարուքյան, ի՞նչ հարցեր եք քննարկել այսօր վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպմանը:

-Արցախի հիմնախնդրի հետ կապված մամուլում և քաղաքական դաշտում քննարկումներ են գնում, և մենք խմբակցությունում որոշել էինք դրանց շուրջ հանդիպումներ կազմակերպել, բայց ժամանակը գնաց, անընդհատ նիստեր, նիստեր, ու չէր ստացվում հանդիպում կազմակերպել։ Երեկ, ի վերջո, ես նախաձեռնել եմ ու արտգործնախարարին եմ հրավիրել, 30 րոպե խոսել եմ, այսօր էլ՝ վարչապետին։

-Արցախի հարցի շո՞ւրջ։

-Այո: Դա հիմա ամենաշատ քննարկվող հարցն է, հիշում եք՝ հարցուպատասխանի ժամանակ միայն դրա վերաբերյալ մի քանի հարց հնչեց: Միշտ չէ, որ ստացվում է այդ հարցի շուրջ հրապարակայնորեն մանրամասն խոսել։ Մենք նախկինում էլ ենք ունեցել փակ խորհրդապահական հանդիպում արտգործնախարարի հետ։ Երբ նայում ես մամուլը, տպավորություն է, որ Ղարաբաղն արդեն հանձնում ենք, դրա համար, կարծում եմ, որպես խորհրդարանական քաղաքական միավոր պետք է ժամանակ առ ժամանակ մեր մատը պուլսի վրա դնենք։

-Եվ հանդիպման արդյունքներով պարզեցիք, որ այդ շահարկումները հիմքեր չունե՞ն։

-Այո, որովհետև 6 ամիս առաջ արտգործնախարարի հետ խոսելուց հետո մինչև այսօր ոչինչ չի փոխվել։ Իրավիճակն այնպիսին է, ինչպիսին կա։ Եղած հրապարակային հայտարարությունները ուժի մեջ են։ Այսինքն, եթե նոր բան լինի, ոչ մի իշխանություն Հայաստանում չի կարող ինչ-որ թաքուն բաներով զբաղվել։ Նոր բան լինի, կգան, կասեն, կքննարկենք, կհասկանանք՝ ինչ է կատարվում։

-Ինչո՞ւ են, ըստ Ձեզ, արտախորհրդարանական ընդդիմությունը, մասնավորապես ՀՀԿ-ից առանձին գործիչներ, մեղադրում իշխանություններին Արցախը հանձնելու մեջ։

-Ես 90-ականներից հիշում եմ, որ Արցախի հարցը միշտ էլ քաղաքական շահարկման առարկա է եղել։ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին մեղադրում էին, որ Արցախը հանձնում է, հետո Ռոբերտ Քոչարյանին են մեղադրել, հետո՝ Սերժ Սարգսյանին, հիմա՝ Նիկոլ Փաշինյանին, վաղը՝ մյուս իշխանությանը։ Փաստը, սակայն, այն է, որ ոչ մի իշխանություն Արցախը չի հանձնել, ու չեմ պատկերացնում մի իշխանություն, որը կարող է ոչ հայանպաստ լուծման գնալ։ Ինչ վերաբերում է ՀՀԿ-ականների ասելիքին, ամեն ուժ իր օրակարգն ունի, և ես իրավունք չունեմ ասելու՝ ինչո՞ւ են խոսում Արցախից։ Իրենց իրավունքն է։ Յուրաքանչյուր ուժ իր օրակարգն ունի, թող խոսի։

-Մի քիչ տարօրինակ է. Դուք հանդիպում եք վարչապետի հետ, խոսում Արցախի հիմնահարցից, արտաքին քաղաքականությունից, բայց ներքաղաքական հարցերի չեք անդրադառնում, չնայած կոշտ քննադատության եք ենթարկում կառավարությանը։

-Ներքաղաքական հարցերից ես խոսում եմ ամբիոնից, ես խոսում եմ խորհրդարանում իմ տեղից նստած, խոսում եմ հարցազրույցներով: Որքան սուր եմ խոսում, այնքան սուր էլ պատասխաններ են տրվում, կամ՝ որքան իշխանությունն է սուր խոսում, այնքան նրան տրվող պատասխաններն են սուր լինում, հետևաբար, ներքաղաքական հարցերի շուրջ ես սխալ եմ համարում խորհրդապահորեն խոսելը։ Մենք փակ հանդիպումներ ունեցել ենք միայն պաշտպանության նախարարի, ԱԱԾ տնօրենի, ԱԽ քարտուղարի, արտգործնախարարի հետ։ Քննարկված բոլոր հարցերը եղել են կամ անվտանգային՝ կապված Արցախի, երկրի անվտանգության հետ, կամ արտաքին քաղաքական։ Դրանց մասին հրապարակավ խոսելը խնդիր կարող է առաջացնել։ Մնացած բոլոր հարցերով խոսակցությունները ես բաց եմ վարում. իշխանության մասին ինչ մտածում եմ, ասում եմ ամբիոնից, հարցազրույցներով, ոչ թե առանձին հանդիպումներով։ Նույնն էլ իշխանությունը։ Ոչ ես նման թեմայով հանդիպում կնախաձեռնեմ, ոչ էլ իշխանությունը։ Մենք իրար գիտենք։ Թաքուն ի՞նչ պետք է պայմանավորվենք, ամբողջ աշխարհում, մանավանդ պառլամենտական երկրներում, վարչապետը, նախարարները ամբողջ օրը խորհրդարանում են, և տարբեր ֆորմատներով հանդիպումներ են տեղի ունենում։ Դա նորմալ պրակտիկա է։ Հայաստանի համար խորթ է, կամաց-կամաց կդառնա քաղաքական մշակույթի մաս։

-Հիմա կառավարության ծրագրերի մասին՝ հակաճգնաժամային 17-րդ միջոցառումն է հաստատվել այսօր։ Դուք շարունակո՞ւմ եք պնդել, որ այս ծրագրերը ո՛չ հասցեական են և ո՛չ նպատակային։

-Միանշանակ։ Ես շարունակում եմ պնդել, որ միջազգային առաջադեմ փորձի վրա հիմնված մեր առաջարկությունը այլընտրանք չունի։ Այս բոլոր ծրագրերի փոխարեն կարելի էր անել մեկ՝ ֆինանսական աջակցության ծրագիր, որով փող կներարկվեր տնտեսություն։ Վերջին հաշվով՝ կառավարությունն ընդունեց, որ փող կա, բայց չընդունեց, որ ճիշտ է այդպես փողը տալը։ Իրենք ասում են, որ փոխարենը կապիտալ շինարարություն է արվելու և այլն, իսկ մենք ասում ենք՝ երկուսն էլ պետք է արվի, որովհետև ճգնաժամն այնքան լուրջ է, որ այս թիրախային ծրագրերով հնարավոր չէ դրա դեմն առնել։ Թիրախային ծրագրերը հասցեական չեն, ակնհայտ է, որ պետական համակարգը թիրախավորման համապատասխան մեխանիզմներ չունի, արդյունքում ունենք այն, ինչ ունենք։ Մարդիկ, որոնք օգնություն պետք է ստանան, չեն ստացել, ոմանք էլ, որ պիտի չստանային, ստացել են, հազարավոր մարդիկ դուրս են մնացել այդ ծրագրերից։ Մենք ասում ենք՝ պետք է գնալ բացառման սկզբունքով: Եկեք որոշենք՝ ինչ ենք տալիս ու տանք բոլորին այդ օգնությունը։ Կարո՞ղ է՝ արդյունքում գումար ստանան մարդիկ, որոնք դրա կարիքը չունեն, այո, կարող են, դրա մեջ կա՞ տրագեդիա, կարծում եմ՝ չկա։ Պետք է փողը ծախսել, պտտվի տնտեսության մեջ, տնտեսությունը շունչ քաշի։ Մենք մնում ենք այս մեր համոզմունքին։

-Ձեզ հակադարձեցին, որ գումար չկա, որ եղածը նախատեսված է կապիտալ ծախսերի համար և այլն։ Մինչդեռ Ձեր հայտարարություններից տպավորություն է, թե կառավարություն չի ուզում սոցիալական ծրագրեր իրականացնել։

-Սկզբում ասում էին՝ չկա, հետո ընդունեցին, որ կա գումարը։ Երբ ասում են չկա, դուրս է գալիս, որ երկու տարվա հաջողությունները, ինչի մասին անդադար խոսվել է, հավելյալ եկամուտների հավաքագրում, տնտեսումներ, սուտ բաներ են։ Եթե դա ճիշտ է, ուրեմն, կա փող։ Իսկ փող կա։ Մենք էլ առաջարկում ենք դա ծախսելու ձև։ Փորձը այս պահին էլ ցույց է տալիս, որ մեր մոդելը ճիշտ է, և մեր առաջարկած տարբերակը ամենաարդյունավետը կարող է լինել։

-Դուք այդ ամենը հայտարարելու համար նաև պոպուլիզմի մեջ մեղադրվեցիք։

-Ես աշխարհում չգիտեմ ընդդիմություն, որին իշխանությունը չի մեղադրել պոպուլիզմի մեջ։ Եթե անհիմն պոպուլիզմ է, ապա այդ մոդելը, ինչի մասին մենք խոսում ենք, պետք է ընդհանրապես կիրառելի չինի։ Համ փողը կա, համ էլ մոդելը կիրառելի է։ Եթե պոպուլիզմ ասելով նկատի ունեն, թե ժողովրդահաճո ենք, այո, մեր առաջարկը ժողովրդահաճո է, ինչո՞ւ. որովհետև դա ժողովրդի ցավին դարման կլինի։ Եթե պոպուլիզմից խոսում է այսօրվա իշխանությունը… կներեք, էլի։

-Այս օրերին ԱԺ-ն նաև կառավարության ծրագրի 2019-ի կատարողականն է քննարկում։ Ձեր գնահատականն այդ կատարողականին ինչպիսի՞ն է:

-Մենք, եթե հիշում եք, սուր քննադատության ենք ենթարկել այս ծրագիրը, քանի որ թվային չափորոշիչներ չկային, հիմա շատ դժվար է թվային առումով գնահատական տալ։ Ինչ վերաբերում է բարեփոխումներին, բնականաբար, բարեփոխումներն արված չեն, մնացել են հայտարարությունների մակարդակում։ Եվ այդ ռեֆորմների հետ կապված մենք հիմա լուրջ խնդիրներ ունենք. հիմա, հետճգնաժամային Հայաստանում հնարավոր կլինի՞ լավ ռեֆորմներ անել։

-Նկատի ունեք դատաիրավակա՞ն համակարգում։

-Այո։ Հարկային օրենսգիրքը փոխե՞լ ենք, Ընտրական օրենսգիրքը փոխե՞լ ենք, Կուսակցությունների մասին օրենքը փոխե՞լ ենք։ Բազմաթիվ բաներ, որ պետք է արվեին, այսպես ասած, լավ տնտեսական տարում, չեն արվել։ Հիմա հարց՝ կարողանալո՞ւ են անել այս հետճգնաժամային կամ ճգնաժամային տարում։ Դա մեծ խնդիր է։

-Բայց կոռուպցիայի դեմ պայքարի մասին են խոսում, ապօրինի գույքի բռնագանձման մասին օրենքի իրագործումից սպասումներ ունի իշխանությունը:

-Ապօրինի գույքի բռնագանձման մասին օրենքը նախագահը չի ստորագրել, եթե չեմ սխալվում, այսօր վերջին օրն է։ Եթե կստորագրի, թող իմպլեմենտացնեն, տեսնենք, ո՞նց է իրագործվում։ Այդ նախագծի հետ կապված մեր մտահոգություններն ասել ենք, առաջարկներ ենք տվել, որոնց մեծ մասը չի ընդունվել։ Ամեն ինչ կերևա գործնականում, երբ սկսեն կիրառել։

-Կոռուպցիայի դեմ պայքար չե՞ք տեսնում:

-Կոռուպցիայի դեմ պայքար կա, բայց արդյունավետության խնդիր կա. ում պետք է բռնեին, հիմա հետախուզման մեջ են։ Կարո՞ղ ենք ասել, որ դա արդյունավետ պայքար է, չենք կարող։ Վարչապետն էլ այդ խնդիրը ընդունել է իր ելույթում։ Քանի որ իրենք իրենց բացը ընդունել են, էլ ես ի՞նչ ասեմ։