Մենք խոսք են տվել ունենալ Սահմանադրությանը համապատասխանող ՍԴ

մայիսի 25, 2020

Հարցազրույց «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Սիսակ Գաբրիելյանի հետ

-Կառավարությունը քննարկում է Սահմանադրական դատարանի խնդիրը Ազգային ժողովի միջոցով լուծելու տարբերակը: Արդեն հայտնի է, որ առաջարկվում է դադարեցնել 12 տարուց ավելի պաշտոնավարած դատավորների լիազորությունները, իսկ ՍԴ նախագահին ընտրելու են նոր ընտրված դատավորները՝ իրենց կազմից: Ընդունո՞ւմ եք քննադատությունը, որ խորհրդարանը ՍԴ-ի հարցը պետք է վաղուց լուծած լիներ:

- Չեմ կիսում այդ դիրքորոշումը: Վստահ եմ, որ եթե ապրիլի 5-ի հանրաքվեն տեղի ունենար, միանշանակ, ԱՅՈ էինք ունենալու, ու այսօր գոնե կունենայինք հասարակության պահանջներին մոտ ՍԴ ձևավորելու գործընթաց: Բայց հանրաքվեն հետաձգվեց, որովհետև աշխարհին պատուհասած համաճարակը կարող է տևել 1-2, իսկ հոռետեսների կարծիքով` մինչև 5 տարի: Մյուս կողմից՝ հասկանում ենք, որ ունենք ընտրողներին տված խոստում, որը պետք է կյանքի կոչել և ունենալ Սահմանադրությանը համապատասխան Սահմանադրական դատարան:

- Մինչև հանրաքվեի նշանակումն էլ էին ասում, որ ԱԺ-ն ու պատկան մարմիններն անգործության են մատնված, հակառակ պարագայում՝ Ձեր ասած Սահմանադրությանը համապատասխան ՍԴ-ն արդեն ձևավորված կլիներ:

- Դա այն տրամաբանության մեջ էր, որ գործող Սահմանադրությամբ ՍԴ անդամները դատավորներ չեն: Այդ հարցը շատ է քննարկվել, բայց կար նաև հակազդող բևեռը: Հետևաբար, մենք`որպես ժողովրդավարական սկզբունքներ որդեգրած ուժ, գտանք, որ հարցը պետք է լուծել հանրաքվեի միջոցով` քաղաքացիներն ուզո՞ւմ են, որ ՍԴ անդամները շարունակեն պաշտոնավարել, թե՞ ոչ: Պետք է հասկանալ, թե որն է իրավական ճիշտ ճանապարհը, որպեսզի մեզանից հետո եկող իշխանությունը չասի՝ նրանց ընտրել է «Իմ քայլը», նրանք ոչ էլ դատավոր են համարվում, մենք կընտրենք ՍԴ դատավորներ:

- Արդարադատության նախարարը ՍԴ շուրջ ստեղծված ճգնաժամի հանգուցալուծման վերաբերյալ Վենետիկի հանձնաժողովին հարցեր է ուղղել և սպասում է փորձագիտական եզրակացության: Բնականաբար, դրական եզրակացություն եք ակնկալում:

- Հարցը մասնագիտական քննարկման փուլում է, և այնպես չէ, որ մենք մի տարբերակ ենք ներկայացնում: Գուցե Վենետիկի հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ որևէ խոչընդոտ ու խախտում չկա, եթե հանրաքվեի համար նախատեսված նախագիծն ընդունվի խորհրդարանի կողմից: Ի վերջո` հանրաքվեն ուղիղ ժողովրդավարությունն է, ԱԺ-ն` միջնորդավորված ժողովրդավարությունը: Ժողովուրդն է ձևավորել իր լեգիտիմ խորհրդարանը: Մենք փորձում ենք մեր միջազգային գործընկերների հետ հասկանալ, թե լեգիտիմ խորհրդարանն իր լիազորությունների շրջանակներում ինչպես կարող է կյանքի կոչել Սահմանադրությամբ նախատեսված ՍԴ մոդելը:

- Այսինքն, Վենետիկի հանձնաժողով մի քանի տարբերա՞կ է ներկայացվել:

- Արդարադատության նախարարությունն է այդ հարցով զբաղվում, ես գիտեմ, որ տարբերակներից մեկը դա է: Մեր հիմնական նպատակն է՝ մասնագիտական կառույցների հետ հասկանալ, թե ինչ միջոցներով կարելի է հարցը լուծել: Միգուցե Վենետիկի հանձնաժողովը կամ ընդդիմադիր խմբակցություններն այլ առաջարկներ ներկայացնեն: Կարևոր է՝ ՍԴ-ում ունենալ Սամանադրության պահանջներին համապատասխանող դատավորներ, որոնք կպաշտոնավարեն մայր օրենքում նախատեսված ժամկետով` 12 տարով, նախագահն էլ ընտրվի ՍԴ դատավորների կողմից ու պաշտոնավարի 6 տարով, և ոչ թե բոլորը պաշտոնավարեն մինչև թոշակի անցնելը:

- Եթե Վենետիկի հանձնաժողովը դրական եզրակացություն չտա այդ տարբերակներին, կհրաժարվե՞ք դրանցից, թե՞, այնուամենայնիվ որևէ մեկը կյանքի կկոչեք:

- Նախ այդ կառույցը դրական կամ բացասական եզրակացություն չի տալիս, հարցն ընդամենը նրանց հետ քննարկվում է: Հանձնաժողով նախագիծ չի ուղարկվել, որ կարծիք հայտնի: Մեր միակ առաջարկը կամ խնդրանքն այնն է, թե ինչպես անենք, որ կյանքի կոչվի Սահմանադրությամբ ամրագրված ՍԴ-ն: Նրանց առաջարկվել է մասնագիտական քննարկում ծավալել որոշակի հարցերի շուրջ:

- Բացառո՞ւմ եք, որ Վենետիկի հանձնաժողովը հայտարարի, որ ՍԴ դատավորների պաշտոնավարումը չի հակասում Սահմանադրությանը: Ի վերջո, նրանք կարող են նորից ապավինել այդ կառույցում ՀՀ ներկայացուցիչներ Գագիկ Հարությունյանի ու Վարդան Պողոսյանի խորհուրդներին:

- ՀՀ-ն ինքնիշխան պետություն է, և մենք իրավական առումով կաշկանդված ենք ինչ-որ եզրակացությամբ: Բայց բացառում եմ, որ նման եզրակացություն լինի, չեմ պատկերացնում, որ երբևէ որևէ երկրի դեպքում նման կարծիք հայտարարած լինեն: Ամեն դեպքում, այդ հանձնաժողովի նախորդ եզրակացությունները վկայում են, որ նրանք կիսում են կարծիքը, որ Հայաստանի ՍԴ-ն այն դատարանը չէ, որն արտացոլված է Սահմանադրության մեջ: Դրա ամենավառ ապացույցն այնն է, որ հանրաքվեի դրվեց մի նախագիծ, որի վերաբերյալ նույն կառույցն ու մեր մյուս միջազգային գործընկերները բացասական գնահատական չտվեցին: Հետևաբար, ես կարող եմ ողջամիտ ենթադրություն անել, որ մարդիկ կիսում են մեր տեսակետը:

- Արդարադատության նախկին նախարար Դավիթ Հարությունյանն ասում է, որ թե՛ հանրաքվեի դրված հարցը, թե՛ նոր շրջանառվող տաբերակը հակասահմանադրական են:

- Դա նրա կարծիքն է: Մասնագիտական մոտեցումը մի կողմ դնելով` շատ լավ հասկանում եմ այդ հայտարարության քաղաքական նշանակությունը: Նա քաղաքական կուսակցության` ՀՀԿ գործադիր մարմնի անդամ է: Եվ որպեսզի մենք մեր դիրքորոշումները չհակադրենք` դիմում ենք երրորդ կողմին ու խնդրում տեսակետ ներկայացնել` հաշվի առնելով սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ խորհրդատվություն տալու նրա երկարամյա փորձը, միջազգային փորձը, իրավունքի գերակայությունն ու հիմնարար սկզբունքները: Թե չէ՝ ես կարող եմ պարոն Հարությունյանի հետ անվերջ վիճել, բայց ես կաշկանդված եմ իմ քաղաքական թիմով, նա`իր:

- Եթե, այնուամենայնիվ, հարցը լուծվի նոր տարբերակով, կարծում եք՝ Հրայր Թովմասյանը կմնա՞ ՍԴ շարքային դատավոր:

- Դա իր որոշելու հարցն է: Հատկապես որ, դեռ ընդունված տարբերակ չկա: