ԱԺ նախագահը Փաշինյանի հրահանգով ինձ հետ կկանչի ԵԽԽՎ–ից․ Ն․ Զոհրաբյան

փետրվարի 2, 2021

Հարցազրույց ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի հետ

–ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանում հայկական պատվիրակությանը չհաջողվեց հայ գերիների հարցը դարձնել օրակարգային: Ինչո՞ւ. չկարողացա՞ն մեր պատվիրակները պատշաճորեն ներկայացնել խնդիրը:

–Ես չեմ ցանկանում հիմա գնահատել խորհրդարանական որևէ պատվիրակության աշխատանք առանձին, որովհետև ունենք տապալված արտաքին քաղաքականություն և խորհրդարանական դիվանագիտություն: Ակնկալել, որ պարտված պետության խորհրդարանական դիվանագիտությունը, որևէ պատվիրակություն կարող է առանձին հաջողության հասնել, ազնիվ չէ: Ես չեմ ցանկանա ողջ մեղավորությունը տեսնել պատվիրակության վատ կամ ոչ այնքան վատ աշխատանքի մեջ:

Հայաստանը հեղափոխությունից հետո չունի հստակ ձևավորված արտաքին քաղաքական գերակայություններ, որոնք պետք է պաշտպանենք միջազգային կառույցներում, չունենք պրոֆեսիոնալ դիվանագետներ, պատգամավորներ: Չունենք իշխանություն, և գոյություն չունեցող իշխանությունը չի կարող ունենալ դիվանագիտություն:

Վերջին տարիներին եվրոպական կառույցները արժեքային ձևախեղումներ են ապրում, ինչը ևս էական գործոն է: Այդ կառույցների համար շատ ավելի կարևոր է, օրինակ, Նավալնու հարցը, որովհետև հակառուսականությունը աշխարհում ակտուալ թրենդ է համարվում, քան, ցավոք, հայ ռազմագերիների հարցը:

ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանում հանձնաժողովներում, քաղաքական խմբերում և լիագումար նիստում մենք բարձրացրել ենք ռազմագերիների հարցը, որովհետև հումանիտար, այդ թվում՝ ռազմագերիների խնդիրները ԵԽ ուղղակի մանդատի ներքո են: ԵԽ գլխավոր քարտուարը, ԵԽԽՎ նախագահը մի քանի անգամ նշել են, որ ռազմագերիները անհապաղ պետք է վերադարձվեն: Ցավոք, ադրբեջանցի պատվիրակները հենց Եվրոպայի խորհրդում, նաև Եվրոպայի պահպանողականների և ռեֆորմիստների քաղաքական խմբում, որի անդամ եմ ես, քանիցս հայտարարեցին, որ նրանք ոչ թե ռազմագերի են, այլ դիվերսանտներ և պետք է դատվեն:

–Նավալնու վերաբերյալ Ձեր և Միքայել Մելքումյանի ելույթները ԵԽԽՎ-ում Հայաստանում որակվեցին անընդունելի՝ հիմնավորմամբ, թե այդ հարթակը կարելի էր ավելի արդյունավետ օգտագործել: Հրատա՞պ էր այդ հարցի բարձրաձայնումը ձեր կողմից:

–Կարծում եմ՝ հրատապ էր, որովհետև ես չեմ ուզում, որ ԵԽ-ն վերածվի քաղաքական շահերի սպասարկման հարթակի: ԵԽԽՎ-ում ինձ համար թիրախային են եղել հայ ռազմագերիները, պատերազմում թուրք-ադրբեջանական տանդեմի կիրառած արգելված զենքերը: Խոսել եմ նաև սորոսական մետաստազների մասին, որոք ներթափանցելով Հայաստանի իշխանություն՝ թուլացրին երկրի իմունիտետը: Նույնը փորձ է արվում իրականացնել Ռուսաստանում՝ Նավալնու միջոցով: Խորհուրդ կտամ իմ քաղաքագետ գործընկերներին հետևել իմ ելույթներին:

–Խոսում եք 2018-ին սորոսականների դերակատարումից, բայց չէ՞ որ դուք աջակցեցիք 2018-ին այս կառավարությանը: ԲՀԿ-ն նույնիսկ հուշագիր կնքեց Փաշինյանի հետ:

–Համաձայն եմ Ձեզ հետ և իմ ելույթներում ներողություն եմ խնդրում ժողովրդից, որ իմանալով՝ ով է Նիկոլ Փաշինյանը, 2018-ին լռեցի: Գուցե վախեցա հանրության ցասումից, վախեցա, որ նիկոլականները կբերեն իմ ու երեխայիս տան դիմաց դագաղ կդնեն: Մտածեցի, որ տևականորեն ընտրություններ կեղծելուց հետո մեկ անգամ պետք է թույլ տալ, որ ժողովուրդն իր ընտրությունը կատարի, եթե նույնիսկ սխալվում է, տալ ժողովրդին այդ սխալվելու իրավունքը: Ես ամենավատ երազում անգամ չէի պատկերացնի, որ Նիկոլի իշխանության գինը լինելու են Արցախի կորուստը, հազարավոր զոհերը, տեղահանվածները, մեր արժեհամակարգի ոչնչացումը:

«Բարգավաճ Հայաստանը» կանգնեց ժողովրդի թեկնածուի կողքին, բայց այսօր մեր բոլորի ընտրությունը վերածվեց արհավիրքի:

–Ասում եք՝ Նիկոլ Փաշինյանը ուզում է Ձեզ հեռացնել ԵԽԽՎ պատվիրակությունից: Մարդու իրավունքների և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնից Ձեզ հեռացնելու վատ նախադեպը ունենալո՞վ եք այդպես կարծում, թե՞ այլ պատճառ էլ կա:

–Ինձ հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնից հեռացնելը Նիկոլ Փաշինյանի և խորհրդարանի սորոսական տանդեմի միասնական նախաձեռնությունն էր: Մենք «Լուսավոր Հայաստանի» հետ միասին դիմել ենք ՍԴ, և վստահ եմ, որ ՍԴ-ն իր պարտականությունների և պրոֆեսիոնալիզմի տիրույթում գործելու դեպքում հակասահմանադրական կճանաչի խորհրդարանի այդ ինքնիրավչությունը: Ինչ վերաբերում է պատվիրակության կազմից հետ կանչելուն, այո, վստահ եմ՝ Էթիկայի հանձնաժողովը, որ հիմա ստեղծվում է, ԱԺ նախագահին թույլ է տալու միանձնյա որոշմամբ ցանկացած պատվիրակությունից հետ կանչել իրենց անհաճո պատգամավորին:

ԵԽԽՎ վերջին նիստը ցույց տվեց, որ ԵԽ հովանու ներքո կարծես նախաձեռնվում է հայ և ադրբեջանական պատվիրակությունների երկխոսություն, և այդ գաղափարը չթաքցրեց նաև ադրբեջանական պատվիրակության ղեկավար Սամադ Սեիդովը: Հենց մեր քաղաքական խմբի քննարկման ժամանակ նա ասաց, որ իրենք լուծել են իրենց խնդիրը, վերադրաձրել են տարածքները, և այսօր Եվրոպայի խորհուրդը պետք է օգնի Հայաստանի ու Ադրբեջանի պատվիրակություններին խաղաղ, միասին աշխատել, ինչին ես շատ կտրուկ եմ արտահայտվել: Ասել եմ, որ որևէ երկխոսություն չի կարող լինել մի երկրի հետ, որը շարունակում է պատանդի կարգավիճակում պահել ռազմագերիներին:

Այսինքն, ես խանգարում եմ Նիկոլ Փաշինյանին իրականացնել իրենց ծրագրի հաջորդ քայլը՝ հաստատելու երկխոսություն և բարիդրացիական հարաբերություններ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ: Մեկ րոպե անգամ չեմ կասկածում, որ ստեղծելով Էթիկայի հանձնաժողով՝ իրենք կառչելու են իմ բառերից, հարցը ներկայացնելու են հանձնաժողովին, իսկ ԱԺ նախագահն էլ Նիկոլ Փաշինյանի ուղղակի պրեսինգով ինձ հետ է կանչելու ԵԽԽՎ պատվիրակության կազմից: Ես այսօր շատ կայուն կապեր ունեմ ԵՄ և ԵԽ բարձրաստիճան դեմքերի, Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահի հետ, ու իմ կշիռն ու խոսքի ազդեցությունը եվրոպական այս կամ այն կառույցում չի կարող այս իշխանության ցանկությամբ որոշվել: Թող անեն՝ ինչ ուզում են:

–Տիկին Զոհրաբյան, ընդդիմությունը չկարողացավ հեռացնել Նիկոլ Փաշինյանին, և նա մտադիր է գնալ խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունների, ո՞րն է լինելու ընդդիմության անելիքը:

–Ես չեմ մասնակցում 15 կուսակցությունների խորհրդի նիստերին և տեղեկություն չունեմ առաջիկա անելիքների մասին, բայց վստահ եմ՝ Նիկոլ Փաշինյանը չի լինելու պատմական այն բացառությունը, որ նման խայտառակ կապիտուլյացիոն համաձայնագրից հետո շարունակի պաշտոնավարել: Նա հեռանալու է: Երկրորդ այլ ճանապարհի       ԲՀԿ-ն կատեգորիկ դեմ է, պետք է, որ դեմ լինեն նաև մյուս ուժերը:

Փաշինյանը դեռ ունի քաղաքական ճանապարհով հեռանալու, դատարանի առաջ կանգնելու հնարավորություն: Դրա այլընտրանքը հաշվեհարդարն է, քաղաքացիական բախումը, ինչն անթույլատրելի է: Մեր երկրում վենդետաներ, քաղաքացիական բախումներ չպետք է լինեն:

–Այսինքն, արտահերթ ընտրությունների չե՞ք մասնակցի:

–Այս փուլում արտահերթ ընտրությունները բարոյապես ճիշտ չեմ համարում: Յուրաքանչյուր գյուղում, թաղամասում զոհված տղաներ ունենք, ինչպե՞ս եք մտնելու բակեր ու քարոզարշավ անեք: Եթե, այդուհանդերձ, Նիկոլ Փաշինյանը առանց հրաժարական տալու գնա մեծն սահմանադրագետ Վահագն Հովակիմյանի առաջարկած ճանապարհով, այն է՝ արտահերթ ընտրություններ՝ ԱԺ-ն լուծարելու միջոցով, չեմ կարծում, որ նրան պետք է իր գրպանային կուսակցությունների հետ թողնել միայնակ: Նա վարչական ռեսուրս օգտագործելով կապահովի իր վերարտադրությունը: Սա իմ տեսակետն է, և այս պահին չեմ կարող ասել՝ կա՞ 15 ուժերի ներսում միասնական դիրքորոշում այդ հարցի վերաբերյալ, թե՞ ոչ:

–Այսուհանդերձ, ինչո՞ւ անգամ պատերազմում պարտվելու դեպքում ընդդիմությանը չհաջողվեց հասնել Փաշինյանի հրաժարականին:

–Կդժվարանամ պատասխանել: Ազգային ժողովում ես նրան հարց տվեցի՝ ընդունենք, որ ընդդիմությունը վատն է, վատթարագույնն է, չե՞ք կարծում, որ նոյեմբերի 10-ից հետո քաղաքական ու բարոյական առումով Դուք պարտավոր էիք հրաժարական տալ: Պատասխանեց՝ ոչ: Նիկոլ Փաշինյանը նոյեմբերի 10-ին գործել է քաղաքական ինքնասպանություն: Ինչո՞ւ չհաջողվեց ընդդիմությանը. գուցե ինքս ընդդիմության շատ քայլերի հետ համաձայն չեմ, բայց այս պահին մի կողմ ենք թողնում ընդդիմության քայլերը:

Ընդդիմությունը ոչինչ էլ չպետք է աներ: Չկա աշխարհում իշխանություն, որը կապիտուլյացիայից, հայրենիք հանձնելուց հետո շարունակի պաշտոնավարել: Այս մարդը ու իր քաղաքական թիմը չեն գիտակցում, որ հայրենիք հանձնողը պետք է հեռանա: Սա է ողբերգությունը, և հարցադրումը, թե ինչո՞ւ չկարողացավ ընդդիմությունը հասնել հրաժարականի, սխալ է: Ոչ ոք ոչինչ չպետք է աներ այս իրավիճակում: Նա պետք է ծնկաչոք ներողություն խնդրեր ու հեռանար:

–Իր հարցազրույցներից մեկում երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն էլ էր հայտարարել, թե ընտրություններում Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությանը ժողովրդի հետ մենակ թողնելը ճիշտ չի լինի, և ինքը մասնակցելու է այդ ընտրություններին: Հնարավո՞ր է՝ Ռոբերտ Քոչարյանը ընդգրկվի ԲՀԿ-ի ցուցակում:

–Անկեղծ ասած՝ հարց է առաջանում, թե ինչո՞ւ է Ձեզ մոտ նման հարց առաջացել: Ինչպե՞ս կարող էր Ձեզ մոտ նման հարց առաջանալ: