Ես որոշել եմ շարունակել քաղաքական գործունեությունս․ Թագուհի Ղազարյան

մայիսի 11, 2021

Հարցազրույց «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Թագուհի Ղազարյանի հետ

- ԸO-ում փոփոխությունների նախագիծն ընդունվեց 24 ժամվա ընթացքում։ Ինչո՞ւ այսպես հապճեպ, ի վերջո, հունիսի 20-ի ընտրությունների վրաառաջարկվող կարգավորումները չեն տարածվելու:

-Ընտրական գործընթացների վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները անցել են երեք փուլով։ Փոխել ենք ընտրակարգը, Քրեական և Վարչական օրենսգրքերում խստացրել ենք ընտրական հանցագորությունների պատիժները, և սա արդեն վերջին փուլն էր, երբ ընդունեցինք փոփոխությունների ողջ փաթեթը։ «Հապճեպ» բնութագրումը գուցե վերագրելի է ԱԺ-ում Ընտրական օրենսգրքի ընդունման ռեժիմին, բայց ոչ այն գործընթացին, որով անցել է ԸՕ-ի մշակումը։        

Այս փաթեթի շուրջ մեր թիմն աշխատանքն սկսել է դեռևս 2018-ին՝ մինչև 7-րդ գումարման ԱԺ-ի ձևավորումը։ Եղել են քննարկումներ, միջազգային փորձաքննության փուլեր, չկա գեթ մեկ դրույթ այս նախագծում, որ անակնկալ լիներ և տարիներ շարունակ քննարկված չլիներ։ 24-ժամյա ռեժիմով քննարկումն ու քվեարկությունը պայմանավորված էր մեր քաղաքական հանձնառությամբ։ Ուզում էինք փաթեթն ընդունել մինչև ԱԺ-ի արձակվելը, այսինքն՝ մինչև մայիսի 10-ը, երբ պետք է տեղի ունենա երկրորդ անգամ վարչապետի թեկնածու առաջադրելու և չընտրելու տեխնիկական գործընթացը։ Ժամկետի հարցում դեր է խաղացել նաև այն, որ Վենետիկի հանձնաժողովն իր եզրակացությունը նախագծի վերաբերյալ հրապարակել է ապրիլի 22-ին։ Մենք հնարավորինս արագ տեղայնացրել ենք այդ եզրակացության կաևոր դիտարկումները, և այս սեղմ ժամկետներում 7-րդ գումարման ԱԺ-ում միայն այս ռեժիմով էր հնարավոր ամբողջությամբ կատարել մեր քաղաքական հանձնառությունը։

-Ընդդիմությունը դժգոհ էր և փաթեթի քվեարկությանը չմասնակցեց․ իշխանությանն անհրաժե՞շտ էր այնպիսի օրենսգիրք, որի հեղինակը միայն իշխանությունը կլինի:

-Չեմ կարծում, թե ընդդիմության չմասնակցելու պատճառը դժգոհությունն էր։ Դա որևէ կերպ չի արտահայտվել։ Այն պահից, երբ որոշվել է անցկացնել արտահերթ ընտրություններ, ընդդիմությունը գրեթե երբեք ներկա չի եղել ԱԺ-ի աշխատանքներին, եղած եզակի դեպքերում էլ քվեարկություններին չի մասնակցել։ Եթե ընդդիմությունը որոշել է դուրս դնել իրեն ԱԺ-ի գործընթացներից, դա չի նշանակում, թե մենք էլ պետք է անպատասխանատու լինենք ու կաթվածահարանենք ԱԺ-ի աշխատանքները։ Ինչ վերաբերում է կոնկրետ Ընտրական օրենսգրքին, ընդդիմադիր պատգամավորները ներառված են եղելնախագծի մշակման և քննարկման գործընթացում, և նրանց դիտարկումներն ու կարծիքները հաշվի են առնված։

 

-Քաղհասարակությունն էլ, կարծես, առանձնապես գոհ չէ։ Դժգոհում են, թե քննարկման ներառականությունն ապահովված չի եղել:

-Ես տեղյակ չեմ այդ բողոքից։ Հակառակը։ ԸՕ-ի նախագիծը, ներառականության առումով,կարող է համարվել խորհրդարանի պատմության ամենաօրինակելիներից մեկը։ Չնայած համավարակով պայմանավորված սահմանափակումներին՝ մենք կարողացանք 2020 թ․ ընթացքում նախագծի շուրջ տասնյակ քննարկումներ կազմակերպել՝ հաշվի առնելով բոլոր դիտարկումները։

Երբ ԸՕ-ն քննարկվում էր կառավարությունում,նաև հիմա, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները, ինչպես նաև բոլոր նրանք, ովքեր դիտարկումներ են ունեցել նախագծի վերաբերյալ, հնարավորություն են ունեցել իրենց մոտեցումներն արտահայտելու։ Սա չի նշանակում, որ քաղաքացիական հասարակության տարբեր ներկայացուցիչների բոլոր առաջարկները, ցանկություններն ու պահանջներն են տեղ գտել նախագծում։ Բնականաբար, որպես օրենսգրքի համար քաղաքական պատասխանատվություն ստանձնողներ, վերջնական որոշումները կայացրել ենք մենք։

-Ընտրություններից 45 օր առաջ մասնակիցների ընդհանուր պատկերը, կարծես, ուրվագծվում է: Ինչո՞ւ ստացվեց այնպես, որ այսօր քննարկումներն ընթանում, ու ընտրությունը կատարվում է Նիկոլ Փաշինյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի միջև:

-Ձեր հարցի մեջ կա պնդում, որի հետ ես համաձայն չեմ։ Ընտրությունները ցույց կտան, թե ում միջև է ընտրություն կատարել Հայաստանի քաղաքացին։ Մի քանի դրվագային քննարկումներից ստացած տպավորությունները կարող են ոչինչ չնշանակել համաժողովրդական ընտրությունների համատեքստում։

-Քաղաքական ուժերը, փորձագիտական շրջանակները իշխանությանը մեղադրում են Քոչարյանին վերակենդանացնելու համար: Ի՞նչ կարծիքի եք այս գնահատականների վերաբերյալ:

-Եթե «վերակենդանացնել» ասելով նկատի ունեք Ռոբերտ Քոչարյանի՝ քաղաքական հայտ ներկայացնելը, ապա ասեմ, որ համաձայն չեմ, թե նա երբևէ դադարել է այդպիսի հավակնություններ ունենալ․պաշտոն չզբաղեցնելու տարիներին էլ է նա միշտ մասնակցել կամ գոնե փորձել մասնակցել հայաստանյան քաղաքական գործընթացներին։

Ձեր նշած քաղաքագետներից որևէ մեկը կարո՞ղ է բացատրել, թե այդ ի՛նչ տրամաբանությամբ էր Ռոբերտ Քոչարյանը 2018 թվականի ապրիլի 29-ին հայաստանյան իրադարձություններն ու իշխանություն փոխանցել-չփոխանցելու հարցի շուրջ քաղաքական մեկնաբանություններ անում, եթե ոչ իր քաղաքական հավակնություններն ի ցույց դնելու համար։ Մի՞թե փորձագիտական կարծիք էր հայտնում։

Իսկ եթե «վերակենդանացնել» ասելով, նկատի ունեք, թե իբր կա հնարավորություն, որ քոչարյանական կառավարման մեթոդներն ու բարքերը նորից տեղ գտնեն հայաստանյան հանրային կյանքում, դրա պատասխանն էլ, վստահեցնում եմ, կտան Հայաստանի քաղաքացիները՝ ընտրությունների արդյունքներով։ Անհնար է կենդանացնել այն, ինչը թաղել է ժողովուրդը։

-Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը այսօր երկրորդ հայտարարությունն էր տարածել՝ պնդելով. «Ինչ ուզում է ասեն, փաշինյանական հանցավոր և ազգակործան վարչախմբի վերարտադրման վտանգի կանխման և նորանոր աղետներից խուսափելու միակ միջոցն այս պահին էլ հանրապետության երեք նախկին նախագահների դաշինքը կլիներ»: Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ է ՀՀ հիմնադիր նախագահը ձեր իշխանության հետ կապված նման վտանգներ տեսնում:

-Քանի որ հարցը ձևակերպել եք մեջբերում կատարելով, թույլ կտամ ինձ պատասխանս ևս սկսել Լևոն Տեր-Պետրոսյանից մի մեջբերմամբ․«Ակնհայտ է, որ վերոհիշյալ և նմանատիպ այլ անհեթեթությունների, ստերի և հերյուրանքների տարածումը ղեկավարվում է ժողովրդից թալանված հսկայական ֆինանսական և մեդիա-ռեսուրսների տիրապետող մեկ կենտրոնից, որի նպատակն է ցանկացած գնով արդարադատությունից փրկել «Մարտի 1»-ի ոճրագործության գլխավոր պատասխանատուներին և, օգտվելով գործող իշխանության անխուսափելի սխալներից ու բացթողումներից, դժգոհության ալիք բարձրացնել նրա դեմ եւ պերմանենտ ցնցումների միջոցով տապալել այն ու վերականգնել ավազակապետական վարչակարգը, հոգ չէ, թե դրա հետեւանքով կկործանվեն Ղարաբաղն էլ, Հայաստանն էլ։ Սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ ազգային դավաճանություն։ Պարտված վարչախումբը, փաստորեն, պատերազմ է հայտարարել հայ ժողովրդին եւ նրա ընտրած իշխանությանը»։ Սա Լևոն Տեր-Պետրոսյանի՝ 2019 թվականի փետրվարի 23-ի մի հրապարակումից մեջբերում է։

Ես չգիտեմ, թե ինչու է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը այնպիսի հայտարարություններ անում, ինչպիսին Ձեր մեջբերածն է։ Բայց հնարավորություն ունենալու դեպքում կարելի է հենց իրեն հարցնել, թե ի՞նչ էտեղի ունեցել նրա մոտեցումների և հայացքների հետ, որ իր այս գրեթե մարգարեական կանխատեսումների շարունակությունը նա տեսնում է բացառապես այդ՝ իր իսկ բնութագրմամբ դավաճանանության գործընթացը հանգրվանին հասցնելու տարբերակով։

-Քարոզարշավում ձեր՝ «Ապագա կա» կարգախոսը շատ քննադատվեց։ Կարծիքներ են հնչում, թե իշխող ուժը իր քաղաքականությամբ թույլ է տալիս կասկածի տակ առնել երկրում ապագայի հնարավորությունը ու հետո վստահեցնում, թե ապագա կա: Ի՞նչ կասեք այս մասին:

-Չեմ հասկանում այն տրամաբանական շղթան, որով կառուցվում են այդ քննադատությունները։ Մեր քաղաքական թիմը, եթե կասկածի տակ դնելու լիներ ապագայի հնարավորությունը, ինչո՞ւ պետք է հանդես գար ապագային ուղղված կարգախոսով։ Մենք հավատացած ենք, որ Հայաստանում ապագա կա՝ ի հեճուկս այն ճգնաժամերի, որոնց բախվել է մեր երկիրը, ինչպես որ ողջ աշխարհը, և ի հեճուկս այն ճգնաժամերի, որոնց բախվել է միայն մեր երկիրը, և ի հեճուկս այն ուժերի, որոնք կասկածի տակ կարող են առնել Հայաստանի ապագան։

Հայ ժողովուրդը և կառավարությունը մեկ-մեկուկես տարվա ընթացքում միասնաբար կարողացան հաղթահարել այն սարսափելի առողջապահական, տնտեսական, սոցիալական, հումանիտար, հոգեբանական ու քաղաքական ճգնաժամերը, որոնց հաղթահարումը կարող էր անհավանական թվալ։ Այսօր մենք ունենք բավականին կայուն վիճակ։ Բնական է, որ այս ամենից հետո, բացի անցյալի մասին վերլուծություններից և ճշմարտություններ վեր հանելուց՝ մեր հայացքը պետք է ուղղենք նաև ապագային։

-Նիկոլ Փաշինյանի ելույթներից երևում է, որ քարոզարշավը դարձյալ ընթանալու է նախկինների հետ համեմատության, նախկինների թալանի մասին տարբեր հայտարարությունների համատեքստում: Ժամանակավրեպ չէ՞այս օրակարգը:

-Նիկոլ Փաշինյանն անդրադառնում է նախկիններին միայն այն պատճառով, որ իր զրուցակիցներին՝ հարց հնչեցնողներին է դա հետաքրքիր։ Հարցերն այդպես են ձևակերպվում, նա ինքնուրույն չի նախաձեռնում այդ խոսակցությունները։

Եթե հետևել եք նախորդ ամսվա ընթացքում վարչապետի մարզային այցերին և ելույթներին, որոնք ինքն է նախաձեռնում, անպայման նկատած կլինեք, որ մեր հայացքը մեծապես ուղղված է ապագային, մենք քաղաքացիների հետ խոսում ենք ապագայի օրակարգերից։ Դա է պատճառը, որ մեր նախընտրական կարգախոսը հենց այդպիսինն է՝ ապագա կա՛։

-Մեկ հարց ձեր քաղաքական ապագաի մասին. Ի՞նչ եք որոշել շարունակեո՞ւ եք զբաղվել քաղաքականությամբ, թե՞ ցուցակում լինելու առաջարկ չի եղել:

-Ես որոշել եմ շարունակել քաղաքական գործունեությունս։ Հաստատ է միայն, որ այդ ճանապարհը շարունակելու եմ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հետ, իսկ թե ինչ կարգավիճակով ու ինչ դերում, մենք առաջիկայում քաղաքական թիմով միասին կորոշենք ։