Ընդդիմության ֆիզիկական բացակայությունը սիմվոլիկ էր ու արտացոլում էր այն, ինչ նրանք կան. Սոնա Ղազարյան

մարտի 17, 2022

Հարցազրույց Ազգային ժողովի «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Սոնա Ղազարյանի հետ: 

-Վահագն Խաչատուրյանի երդմնակալության արարողությանը ներկա չէր ընդդիմադիր որևէ պատգամավոր, խորհրդարանական ընդդիմության տեղը թափուր էր Մարզահամերգային համալիրում: Նրանք բոյկոտել էին նաև Խաչատուրյանի ընտրությունը: Արդյոք այս հանգամանքը լեգիտիմության առումով խնդիր չի առաջացնո՞ւմ:

-Դրանով ընդդիմությունը հերթական անգամ ի ցույց դրեց իր բովանդակային բացակայությունը, այսինքն, առանց օրակարգի խորհրդարանում հայտնվելու փաստը: Ընդդիմության քայլերից, օրենսդրական նախաձեռնություններից էլ տեսնում ենք, թե դրանք որքան բովանդակազուրկ են: Դրա համար ուզում եմ ասել, որ նրանց ֆիզիկական բացակայությունը ավելի շատ սիմվոլիկ էր, որն արտացոլում է այն, ինչ նրանք կան իրականում: Ըստ էության, ընդդիմությունից մեկ հոգի կար՝ Իշխան Զաքարյանը: 

-Բայց նա հիմա ավելի շատ ասոցացվում է ձեր թիմի հետ, քան ընդդիմության:

-Մեր օրենսդրությունը շատ հստակ է ասում, թե ով է իշխանություն, ով է ընդդիմություն, և քանի դեռ նա անկախ պատգամավոր է և չի համալրել իշխող խմբակցության շարքերը, ուրեմն, նա ընդդիմության ներկայացուցիչ է:

Ինչ վերաբերում է նախագահի երդմնակալության գործընթացի լեգիտիմությանը, ես իմ ելույթում էլ եմ նշել, որ նախագահի ընտրության գործընթացը հավելյալ լեգիտիմության կարիք չուներ և չունի, քանի որ նախագահը երկրորդ փուլում ընտրվել է բավարար քանակի ձայներով, ընտրվել է մի խորհրդարանի կողմից, որն ընտրվել է ազատ, թափանցիկ ընտրությունների միջոցով: Հայաստանում ժողովրդավարություն է, որի մասին են վկայում ոչ միայն միջազգային կառույցների զեկույցները, ինչպիսին էր, օրինակ, ԵԽԽՎ-ինը, այլ նաև այնպիսի հեղինակավոր կազմակերպություններ, ինչպիսին է «Varieties of Democracy»-ն, որը շատ լայնածավալ զեկույցով է հանդես եկել և, վերջապես, Հայաստանը, ըստ իրենց զեկույցի, չի համարվում այլևս «ընտրական ավտորիտարիզմ», այլ բնորոշվում է որպես «ընտրական ժողովրդավարություն»: Ի դեպ, այդ զեկույցում մի քանի կարևոր շեշտադրումներ կային ինձ համար, օրինակ, ինչքան հեշտ է Հայաստանում կուսակցություն ստեղծել և քաղաքական պայքարի մաս դառնալ:

-Դուք, իսկապե՞ս, Հայաստանը համարում եք ժողովրդավարական երկիր։ Հավատացա՞ծ եք, որ այս առումով ամբողջովին հաջողել ենք, որովհետև ընդդիմությունը ձեզ քննադատում է հակաժողովրդավարական քայլեր անելու մեջ: Ասում են՝ հանիրավի անազատության մեջ եք պահում իրենց գործընկերներին և այլն: 

-Մեծ հաշվով, ընդդիմությունը մեզ մեղադրում է այն մեղքերի մեջ, որի վերաբերյալ բողոք է ներկայացնում նաև քաղաքացին, օրինակ, ոչ ազատ դատական համակարգ ունենալու մեջ: Եթե օրինակ, ընդդիմությունը քաղաքացիների հետ հաճախակի հանդիպումներ ունենա, կլսի, որ դատական համակարգի նկատմամբ կա որոշ դեպքերում արդարացի բողոք, որ այն սպասարկում է նախկին իշխանություններին: Մեծ դիսոնանս է առաջացնում այն, ինչում մեզ մեղադրում է ընդդիմությունը, որովհետև մեծ հաշվով, նրանք երբեք մեդիայի ազատության հարցում մեզնից չեն բողոքում, բողոքում են դատական համակարգից ու ասում՝ ունենք դատավորներ, որոնք մեզ ենթարկվում են, մյուս կողմից էլ, քաղաքացին բողոքում է, որ դատարանները դեռ ենթարկվում են նախկին իշխանություններին: Դրա համար, ըստ իս, ընդդիմության բողոքը հիմնավոր չէ: Այո, ես համարում եմ Հայաստանը ժողովրդավար, բայց կարծում եմ, որ ավելին անելու կարիք կա:

-ԱԺ եվրաինտեգրման և արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովները վերջին շրջանում պարապուրդի են մատնված: Երբ արտաքին ճակատում շատ լուրջ իրադարձություններ են տեղի ունենում, մենք տեսնում ենք, որ դրանք չեն դառնում այս հանձնաժողովների քննարկման առարկա, ընդդիմությունն է նաև բողոքում ձեզնից: Օրինակ, Արցախում գազատար է վնասվել, ամբողջ Արցախը զրկվել է գազից, բայց մենք տեսնում ենք, որ դա էլ որևէ հանձնաժողովում քննարկման առարկա չի դառնում: Ինչո՞ւ։

-Կառավարությունն ու խորհրդարանը, հատկապես նրա արտաքին բլոկը, միասնական աշխատանքներ են տանում, և կարիք չկա հանձնաժողովի նիստ հրավիրել, օրինակ, գազատարի մասով: Իհարկե, բոլորս հասկանում ենք, որ դա վատ է, և պետք է հնարավորինս շուտ լուծումներ գտնել: Մեր աշխատանքն ավելի շատ արտաքին աշխարհի հետ է, և ես, այո, չեմ պատրաստվում ամբողջ օրը ֆեյսբուքով թմբկահարել, որ ես այսքան պատգամավորի այսքան նամակ եմ հղել: Դա իմ աշխատանքն է, որը ես պարտավոր եմ լռակյաց անել: Մենք կապվում ենք ԵԽԽՎ պատգամավորների, նաև մեր բարեկամական խմբերի շրջանակում պատգամավորների հետ, նրանց ներկայացնում ենք իրավիճակը, նրանց հետ քննարկումներ ենք ունենում, և այդ աշխատանքը շատ հաճախ չի երևում, և նորմալ է, որ չի երևում: Դա ներքին լսարանի համար տարվող աշխատանք չէ: Ներքին լսարանը կոնսենսուս ունի այս խնդրի շուրջ, մենք պետք է այն կոմունիակցնենք արտաքին աշխարհի հետ, և այդ աշխատանքը, վստահաբար, տարվում է: Ասեմ ավելին, մի քանի շաբաթ առաջ էլ խնդիր կար մեր պատմամշակութային հուշարձանների մասով, կրկին նամակներ հղվել են, մեր առաջարկով նաև այն քննարկման առարկա է դարձել համապատասխան հանձնաժողովում, ես ելույթ եմ ունեցել, խոսել եմ այդ մասին: Այսինքն, բոլոր խնդիրները բարձրաձայնվում են մեր միջազգային գործընկերների մոտ, բայց դրանք հանրայնացնելու և ներքաղաքական թեմա դարձնելու առիթ չկա, կարիք էլ չկա:

-Կարծիքներ են հնչում, որ ԵՄ-ն Հայաստանին չի տրամադրի խոստացած 2,6 մլրդ եվրոն, քանի որ մենք մեր պարտավորություններն ու անհրաժեշտ բարեփոխումները չենք կատարել, և Հայաստանը պրոակտիվություն էլ չի ցուցաբերում այս գումարն ստանալու համար: Ինչո՞վ է պայմանավորված այս պասիվությունը:

-Ես նման բան առաջին անգամ եմ լսում: Մենք աշխատում ենք Մհեր Գրիգորյանի գրասենյակի, ինչպես նաև Էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարությունների հետ, Մենք գիտենք, որ առաջին տարվա ծրագրերը ներկայացվել են և դրանք գնահատվել են մոտավորապես 250 մլն դոլար: Հիմնականում դրանք ուղղված են, օրինակ, Սյունիքի ենթակառուցվածքների ուժեղացմանը, առհասարակ Սյունիքում ծրագրերի, այլ մարզերում ենթակառուցվածքների, ջրամբարների կառուցմանը, և ես կարծում եմ՝ որևէ խնդիր չկա: Այդ գումարը տրանշների է բաժանվելու և տրվելու է մեր կառավարության ներկայացրած ծրագրերի դիմաց: Առհասարակ, կարծում եմ՝ վարչապետի վերջին այցն էլ Ֆրանսիա շատ հաջող է անցել, և երկուստեք ցանկություն կա շարունակելու այն բոլոր ժողովրդավարական գործընթացները, որոնք Հայաստանում տեղի են ունենում:
 

-ԱԳՆ-ն հայտնում է, որ Հայաստանը դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությանը՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքման նպատակով բանակցություններ կազմակերպելու համար: Դուք ինչպե՞ս եք պատկերացնում այդ գործընթացը: Ադրբեջանից ու Թուրքիայից եկող ազդակները դրա համար պարարտ հող ստեղծո՞ւմ են: 

-Մենք, ցավոք սրտի, ականատես եղանք, թե ինչն է խաղաղության պայմանագրի այլընտրանքը, և ես հուսով եմ, որ առհասարակ մենք կկարողանանք բանակցային սեղանի շուրջ համաձայնության գալ Հայաստանի ու Արցախի համար բոլոր հիմնարար իրավունքների շուրջ: Ես կարծում եմ՝ բանակցություններով հնարավոր է հասնել արդյունքի, որովհետև այն սկզբունքները, այն առաջարկները, որոնց ես համացանցով կարողացել եմ ծանոթանալ, և որոնց անդրադարձել է ԱԳՆ-ն, այնուամենայնիվ, պետք է հարգեն արցախցիների կյանքի իրավունքը, այնտեղ բնակվելու իրավունքը: Ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա, դա մեզ համար տարածքի խնդիր չէ, այլ իրավունքների խնդիր: Կարծում եմ՝ մենք պարտավոր ենք ապահովել հենց այդ իրավունքների իրացումը:-