Ինչո՞ւ չպատժենք Ալիևին. Արամ Վարդևանյան

մարտի 22, 2022

Հարցազրույց ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արամ Վարդևանյանի հետ:

-«Հայաստան» խմբակցության մի քանի պատգամավոր, նաև՝ Դուք, առաջարկել եք լրացումներ կատարել Քրեական օրենսգրքում ևքրեականացնել ՀՀ տարածքային ամբողջականության նկատմամբ ոտնձգությունները: Այսինքն, ով ասի, որ Արցախը Ադրբեջանի մաս է, քրեական պատասխանատվության պիտի ենթարկվի: Այդպե՞ս է:

–Դա առանձին քննարկման հարց է, որը կարող է նախաձեռնությամբ հանդես գալու հիմք լինել: Այս դեպքում խոսում ենք բացառապես հենց Հայաստանի Հանրապետության մասին: Ի վերջո, հաշվի առնենք, որ 1992 թվականի Գերագույն խորհրդի որոշմամբ օգտագործվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն եզրույթը, և մեր համահայկական դիրքորոշումը վերջին երեսուն տարիների ընթացքում մշտապես եղել է այն, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը, օգտվելով արտաքին ինքնորոշման իրավունքից, այնպես, ինչպես ժամանակին Ադրբեջանը, անկախացել է և հանդիսանում է անկախ սուբյեկտ:

Ներկայացված նախագծի շրջանակում, օրինակ, եթե հարևան երկրի առաջնորդը, որը չունի խաղաղասիրական վարքագիծ, հայտարարի, որ Երևանն իրենց պատմական հողն է և պետք է վերադարձվի իրենց, կամ Սևանը իրենց պատմական հողն է, պետք է վերադարձվի իրենց, կհարուցվի քրեական գործ, կհայտարարվի միջազգային հետախուզում:

Այսինքն,երբ Ադրբեջանի, Թուրքիայի իշխանությունները Հայաստանի Հանրապետության որևէ տարածքի պատկանելությունը կասկածի տակ դնող հայտարարությամբ հանդես կգան, Քրեական օրենսգրքում մեր լրացումը առիթ կլինի նրանց նկատմամբքրեական գործ հարուցելու: Մենք դրանով կկարողանանք ավելի կանխատեսելի, կառավարելի և նաև մեր շահը վեր դասող վարքագիծ ապահովել: Իսկ ով կշեղվի դրանից, համապատասխան արձագանք կտրվի Հայաստանից:

Պետաիրավական հանձնաժողովի նիստում, երբ ներկայացնում էի նախագիծը, ասում էի, որ իմ համոզմունքն է, որ այս նախագծի ընդունման դեպքում ՀՀ-ում մենք չենք ունենա Քրեական օրենսգրքի այս հոդվածի շահառուներ: ՀՀ քաղաքացիները նման վարքագիծ չեն դրսևորի, իսկ բոլոր այն հայտարարությունները, որոնք հնչել են հանրային դիսկուրսում, այլևս չեն հնչի:

–Այսինքն, Հայաստանում հնչած տարբեր հայտարարությունները, որ, օրինակ, Գորիս-Կապան ճանապարհի այսքան հատվածը ադրբեջանական տարածք է, հիմք չե՞ն եղել նման նախաձեռնության համար, և Ձեր այս նախաձեռնությունը քաղաքական ենթատեքստ չունի՞:

–Այս նախաձեռնությունը նաև դրա դեմ է: Ես, որպես օրինագծի հեղինակ, կարծում էի, որ նման հայտարարությունների շարունակականությունը կբացառվի: Հիմնական թիրախը այս օրինագծի Հայաստանի Հանրապետությունից դուրս է:

Ես նման օպտիմիստական տրամադրությամբ ներկայացրի նախագիծը: Մենք այդ կարմիր գիծն ենք քաշում, և, այո՛, Հայաստանի Հանրապետության սրբազան շահից չբխող, դրան հակասող հայտարարություններ, առավելապես՝ իշխանական թիմից, հնչել են: Բայց ես հատուկ ուզում եմ ընդգծել, որ այս նախագիծը չունի քաղաքական հիմնավորում:

Սա բացառապես ՀՀ–ի շահից բխող նախագիծ է, որովհետև, որպես դրա շահառուներ, ես չեմ տեսնում հայերին և չեմ տեսնում Հայաստանում: Բայց ես կարծում եմ, որ հարևան թշնամի երկրում այդ ազդակը պետք է ստանան. Հայաստանի Հանրապետությունը չի հանդուրժելու իր տարածքային ամբողջականությունը կասկածի տակ դնող հայտարարություններ:

–Իշխանական մեծամասնությունը դեմ էր, ինչպե՞ս են հիմնավորում։

–Հակադարձում էին երկու հիմքով: Առաջինը՝ խոսքի ազատությունն էր, որը, բնական է, այս նախաձեռնությամբ սահմանափակվում է, բայց տեսեք դրա կարգավորման առարկան, ծավալը, և ինչն է մյուս նժարի վրա դրվում: Այսինքն, տեսեք՝ ինչպիսի իրավաչափ նպատակ է: Նման նպատակի համար խոսքի ազատությունը օբյեկտիվորեն կարող է սահմանափակվել, օրինակ, ինչպես է խոսքի ազատությունը սահմանափակվում այլոց արժանապատվության իրավունքի համար: Սա էլ ամբողջ Հայաստանի Հանրապետության արժանապատվությունն է:

Երկրորդը, որով հակադարձում են, որոշակիության սկզբունքն էր. այն իշխանությունը, որը բազմիցս որոշակիության սկզբունքը խախտել է, խոսում է որոշակիության սկզբունքի մասին: Ես, իհարկե, չեմ պնդում, որ այս նախագիծը որոշակիության ամենաբարձր ստանդարտին համապատասխան է, բայց նվազագույն թույլատրելիին համապատասխանում է:

–Եթե նախագծի թիրախում, ինչպես Դուք եք պնդում, հարևան երկրի ներկայացուցիչներն են, այդ դեպքում ինչո՞ւ չեն ընդունում, ըստ Ձեզ:

–Ազնվորեն եմ ասում, դրա պատասխանը չունեմ: Ինձ հասկանալի չէր իշխող թիմի վարքագիծը, որովհետև ես մի քանի անգամ շեշտեցի՝ այստեղ քաղաքականություն պետք չէ փնտրել: Ինչո՞ւ, Հայաստանում քաղաքացի կա՞, որը շահագրգռված է ՀՀ տարածքային ամբողջականությունը կասկածի տակ դնել:

–Ուրեմն, ինչո՞ւ ներկայացնել մի նախագիգծ, որի կիրառելիությունը գործնականում, ըստ էության, քիչ հավանական է:

–Ինչո՞ւ չպատժենք Ալիևին: Միջազգային հետախուզման հայտարարումը, ի վերջո, կարող է մի օր հետևանք ունենալ: Ես հույս ունեմ, որ մի օր կզարթնենք և կհասկանանք, որ միջազգային հանրությունը նկատել է ավելի քան 20 տարի գոյություն ունեցող իրականությունը․ այն է՝ Ադրբեջանում իշխանությունը ժառանգաբար է անցնում, Ադրբեջանում իշխանությունը որոշում է՝ պետք է ստեղծվի փոխվարչապետի պաշտոն, որը պետք է զբաղեցնի բարձրագույն պաշտոն զբաղեցնող ընտանիքի անդամը: Չէ՞ որ նման կարգը ժողովրդավարությանն առնչություն չունի:

Ես հույս ունեմ՝ միջազգային հանրությունը մի օր կհասկանա, որ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում միջազգային հումանիտար բոլոր երաշխիքները խախտվել են, և դասական ռազմական հանցագործությունների շղթա է գործել: Այդ պայմաններում այս նույն հոդվածը կարող է լինել հիմքերից մեկը՝ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացնելու համար:

Նաև պետք է հաշվի առնել, որ Քրեական օրենսգրքում կան բազմաթիվ հոդվածներ, որոնց կիրառման մասին երբևէ չեք լսել, բայց դրանք կան, որովհետև քրեական քաղաքականությունը միայն պատժիչ չէ, այլ առաջին հերթին՝ կանխարգելիչ:

Դուք նաև սուտ խոսելու համար պատասխանատվություն սահմանող նախագիծ եք շրջանառության մեջ դրել։ Խոսքը, մասնավորապես, ինչի՞ մասին է։

–Այո, ես և Արթուր Ղազինյանն ենք ներկայացրել այդ նախագիծը։ Այն շատ պարզ, տրամաբանական հիմք ունի. բարձրաստիճան, պաշտոնատար անձինք և իրենց գրավոր և հանրային խոսքում չեն կարող ակնհայտ սուտ, կեղծ տեղեկություն ներկայացնել:

–Հաշվի առնելով ընդդիմադիր տարբեր գործիչների հայտարարությունները, թե այս կամ այն պաշտոնյան սուտ է խոսում, կարելի՞ է եզրակացնել, որ այս նախագիծը քաղաքական ենթատեքստ ունի:

–Կարելի է համարել, որ որոշակի քաղաքական կոնտեքստ կա։ Օրինակ՝ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում հստակ տեղեկություն կար, որ թշնամու վերահսկողության տակ է հայտնվել Արցախի Հանրապետության կոնկրետ շրջաններից մեկը, բայց հաղորդվում էր միանգամայն հակառակ ինֆորմացիան: Դրա մասին ակնհայտ սուտ տեղեկություն հաղորդելը ի՞նչ հավելյալ արժեք է ստեղծում, այն էլ՝ պաշտոնատար անձի կողմից:

–Պարո՛ն Վարդևանյան, Դուք դատական համակարգի որոշ խնդիրների ուսումնասիրմամբ զբաղվող քննիչ հանձնաժողովի նախագահն եք: Այդ հանձնաժողովի ձևավորմանը իշխանությունը դեմ էր, բայց Դուք ասում եք, թե այն գործում է ի՞նչ կարելի է ակնկալել այդ հանձնաժողովի գործունեությունից:

–Քննիչ հանձնաժողովը երկու խնդիր ուներ իր առջև դրված։ Դրանցից մեկը դատական գործերիէլեկտրոնային մակագրման համակարգի վերագործարկումն էր: Այդ համակարգը դատական իշխանության անկախության ձեռքբերումներից էր, սակայն երկար ամիսներ առգրավվել էր, ևվերադարձել էինք այն ժամանակաշրջան, երբ գործերը դատարանների նախագահները ձեռքով մակագրում էին իրենց համար կանխատեսելի դատավորներին:

Ուրախալի էր, որ Գլխավոր դատախազությունը հայտարարեց, թե խնդիրը լուծվել է, բայց դրան հաջորդեց Բարձրագույն դատական խորհրդի հայտարարությունը, թե չի լուծվել, և անհրաժեշտ բանալիները չեն ստացել: Սակայն դատախազությունը հրապարակեց իր հայտարարությունը վկայող փաստաթուղթ, ԲԴԽ-ից պնդեցին նույնը: Սա քրեաիրավական տիրույթում լուծելիք խնդիր է, ի դեպ:

Այս խնդիրն էր քննիչ հանձնաժողովի գործառույթներից մեկը, և մենք ամեն կերպ փորձում էինք բարձրաձայնել խնդիրը և որոշակի արդյունք, կարելի է ասել, տվեց:

Մյուս խնդիրը դատավորների նկատմամբ ամեն առիթով կարգապահական վարույթ հարուցելն էր։ Տեղյակ եք, որ այդ հարցով էլ Սահմանադրական դատարանին դիմում ներկայացվեց, որը վարույթ է ընդունվել:

–Այսինքն՝ այս հանձնաժողովի գործունեությունն արդարացվա՞ծ էր:

–Կարող եմ ասել, որ քննիչ հանձնաժողովը այս մասով իր գործունեությունն սպառել է: Ես վստահեցնում եմ, որ առաջիկայում մեկ այլ քննիչ հանձնաժողովի ստեղծման մասին կլսեք: Մի քանի մտքեր կան:

–Ի՞նչ նպատակով է ստեղծվելու նոր քննիչ հանձնաժողովը:

–Եկեք դեռ փակագծերը չբացեմ, բայցքրեաիրավական, քրեադատավարական տիրույթում գտնվող մի հետաքրքիր հարցադրման վերաբերյալ գուցե նոր նախաձեռնություն ներկայացվի: Կտեսնենք՝ այս անգամ իշխանությունը կմասնակցի՞, թե՞ նույն վարքագիծը կդրսևորի: