Ունենք քաղաքական հետապնդման ենթարկվող 31 կալանավորված ընկերներ, 21-ի դեպքում ցուցմունք են տվել միայն ոստիկանները․ Արամ Վարդևանյան

հունիսի 17, 2022

Հարցազրույց «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արամ Վարդևանյանի հետ։

-44 օրվա պայքարից հետո Ֆրանսիայի հրապարակից հեռացվեցին Դիմադրության շարժման վրանները։ Հոգնե՞լ եք։ 

-Ազնվորեն ասեմ՝ ինքս չեմ էլ նկատել, թե քանի օր է փողոցային պայքարն իրականացվում։ Հոգնածության զգացում բացարձակապես չկա և չի էլ կարող լինել։ Գուցե ամպագոռգոռ հնչի, բայց, իսկապես, սա պայքար է հանուն հայրենիքի, հայկական Արցախի, և անհնար է հոգնել այս պայքարից։ Ֆրանսիայի հրապարակը, որտեղ տեղադրել էինք վրանները, պարզապես այդ պայքարի օջախներից մեկն էր, գործիքներից մեկը։ Դրա փոխարեն հիմա այլ գործիքներ ենք իրացնելու։ Արձակուրդի տրամադրություն, բնականաբար, չի կարող լինել։ Այս պայքարի տրամաբանությունը նաև այն է, որ նախկին և ներկա բոլոր արատավոր երևույթներին, սխալներին վերադարձ երբեք չի լինելու։ Սա լինելու է Հայաստանի, Արցախի զարթոնքի շրջան։ 

-Բազմիցս հայտարարել եք, որ սա նյարդերի պատերազմ է։ Արդյո՞ք ընդդիմության նյարդերը տեղի տվեցին, և դրա համար վրանները հանեցիք։ 

-«Պատերազմ» բառը թշնամու հետ է ասոցացվում, և ցավոք, 21-րդ դարում ՀՀ-ն ունի թշնամիներ, ինչը տեսանք 44-օրյա պատերազմի ընթացքում, նաև դրանից հետո։ Հետևաբար, ես այլ եզրույթ կօգտագործեի։ Սա ուժեղ նյարդեր պահանջող պայքար է, ու ասվածում համոզվելու համար բավական է ուշադրություն դարձնել ոստիկանական գործողություններին։ Ինչ վերաբերում է վրաններին, բացարձակ նյարդերի կամ նման այլ խնդիր չի եղել, ուղղակի շատ բարդ կիրառական, իրավիճակային մոտեցում է։ Ես մեկ համեմատական անցկացնեմ. լինում են ակցիաներ, որտեղ, օրինակ, մեքենա է ուղեկցում, որի բարձրախոսից օգտվում են, լինում են ակցիաներ, որտեղ խոսում են բարձրախոսով։ Հիմա եթե մեկը չի լինում, դա հո չի՞ նշանակում, թե շարժումը նահանջում է։ Սրանք գործիքներ են։ Վրանները՝ որպես գործիք, իրենց նպատակին ծառայեցին, և այս փուլում այլևս դրանց կարիքը չկա։ Բայց հենց այսօր մեր հերթական ակցիան ունեցանք, և այլ կերպ չէր էլ կարող լինել։ Չգիտեմ՝ ինչպես է ստացվել, որ նման մոլորեցնող մտքեր են արտահայտում, մարդիկ նույնիսկ հարցնում էին՝ կարո՞ղ է ձեզ տեսնենք Աժ-ում՝ հարց ու պատասխանին։ Ես ժպիտով պատասխանում էի՝ ոչ։ 

-Շարժման ընթացքում, նաև դրանից առաջ ու հետո ազատազրկված անձինք, որոնց դուք քաղբանտարկյալ եք համարում, քանի՞սն են։ Հրապարակում այլևս ամենօրյա ռեժիմով պայքարողներ չկան, իսկ նրանք մնացել են բանտերում․ չունե՞ք մեղքի, պատասխանատվության զգացողություն նրանց նկատմամբ։ 

-Ամբողջ հարցն այն է, որ որևէ ավարտ չկա։ Մեր գաղափարակից հայրենակիցները վրանների հետ կապված ունեին նույն պատկերացումները, ինչ մենք։ Պարզապես շատերը կարծում էին, թե իբր վրաններն են մարմնավորում պայքարը, շարժումը, բայց ոչ: Շարժումը մարմնավորում են մեր բազմահազարանոց հայրենակիցները, որոնք կանգնած են մեր կողքին։ Մենք այս պահի դրությամբ ունենք 31 քաղաքական հետապնդման ենթարկվող կալանավորված գաղափարակից ընկերներ: Նրանց բոլորի դեպքերով զբաղվում են արհեստավարժ փաստաբաններ, որոնք 24 ժամ անխտիր, ազնվորեն աջակցել և աջակցում են շարժմանը: Փառք ու պատիվ նրանց: Գումարեք նաև այն, որ պատգամավորները գրեթե ամեն օր կամ օրը մեջ տեսակցում են կալանավորված գաղափարակից ընկերներին: Նրանց տրամադրությունը մարտական է։ Միակ հարցը, որ հնչում է, այն է, թե ուր է հասել պայքարը, ինչ գործողություններ են կատարվում: 31–ից 21-22-ը կալանավորված են բացառապես ոստիկանի ցուցմունքի վրա: Տեսանյութ չկա, կա ոստիկանի ցուցմունք; 2008 թվականին բազմաթիվ մարդիկ, այդ թվում, օրինակ, Գագիկ Ջհանգիրյանը, կալանավորված են եղել ոստիկանների ցուցմունքների հիման վրա: Հետագայում ՄԻԵԴ-ը դա համարել է մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում, Գագիկ Ջհանգիրյանն արդարացվել է հենց այն հիմքով, որ ոստիկանների ցուցմունքը բավարար չէր կարող լինել: Նրանք, ովքեր 2018-ին խոստանում էին արատավոր երևույթների բացառում, իրենց վրա զգացած արատավոր երևույթը իրացնում են այլասերված ձևով։ Սա նորմա՞լ է: Օրինակ, Իգոր Խաչատուրովը կալանավորված է մեկ ոստիկանի ցուցմունքի հիման վրա, ոչ մի տեսանյութ չկա: Կան տասնյակ տեսանյութեր, որտեղ երևում է, թե ինչպես են ոստիկանները մարդուն ծեծում, բայց մեկ ձերբակալված կամ կալանավորված ոստիկան չկա: Ես ազնիվ կլինեմ և չեմ ուզում իմ սկզբունքը փոխել. չեմ ցանկանա, որ այդ ոստիկանները լինեն ձերբակալված կամ կալանավորված, որովհետև չեմ համարում, որ կալանավորման ֆետիշացումն է քրեական արդարադատության գործիքը: Բայց իրենք պետք է լինեն մեղադրյալ, իրենց նկատմամբ պետք է կիրառված լինի կամ գրավ, կամ ստորագրություն՝ որպես չհեռանալու մասին խափանման միջոց: Մենք չունենք անգամ մեկ նման դեպք։ Այսպիսի՞ արդարության մթնոլորտ էին խոստանում։ Հունիսի 3-ի դեպքերի տեսանյութերն էլ կան: Հունիսի 3-ին ժողովրդի վրա երկու նռնակ է նետվել: 5-ից երկուսը նետվել է ժողովրդի վրա: Մեկն ընկավ ոստիկանների վրա, ինչը ևս ցավալի է, երկրորդն ընկել է մեր հայրենակիցներից մեկի գլխին։ Էլ չասեմ այն տեսանյութերը, որտեղ ոստիկանները վայրագություններ են անում, ու ոչ մեկ մեղադրյալ չէ: Այս երևույթի դեմ էլ ենք մենք պայքարում:

-Ընդդիմությունը պայքարի սկզբում ավելի միասնական չէ՞ր, քան այսօր։ Նկատի ունեմ Սերժ Սարգսյանի վերջին պատասխանը լրագրողի հարցին, երբ սլաքներն ուղղվեցին «Հայաստան» դաշինքի և Ռոբերտ Քոչարյանի ուղղությամբ: Դուք ինչպե՞ս եք ընկալել նրա խոսքը:

-Որևէ հայտարարություն մեկնաբանելն անշնորհակալ գործ է: Մեկ բան կասեմ՝ այս իշխանության դեմ հանդես եկող ցանկացած միավորի դիրքորոշումները մեր բարձրաձայնած դիրքորոշումների հետ համընկնում են: Մենք ի սկզբանե արձանագրել ենք, որ սա կուսակցական շարժում չէ, սա համազգային շարժում է: Ի՞նչ սկզբունքներ են դրված շարժման հիմքում՝ Արցախը երբեք չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում, Հայաստանի թուրքացում չի կարող լինել, Հայոց ցեղասպանության ժխտում, նրա միջազգային ճանաչման օրակարգից հրաժարում չի կարող լինել և, իհարկե, Հայաստանի պաշտպանության, տնտեսության, սոցիալական բնույթի հարցերի լուծում, ամրապնդում և ուժեղ Հայաստանի կերտում: Այս սկզբունքներից ոչ մեկի հետ անհամաձայնություն չկա: 

-Այսինքն, երկու ընդդիմադիր դաշինքների միջև չկա որևէ տարաձայնությո՞ւն: 

-Դիմադրության շարժումը, մասնակիցների և օրակարգի առումով, բավական ընդգրկուն է, և ես չեմ պատկերացնում, թե ինչպես կարող է այս գաղափարների, ելակետերի տեսանկյունից անհամաձայնություն լինել: Համոզված եմ, որ լրատվամիջոցները ևս չեն կարող այս սկզբունքների հարցում անհամաձայնություն ունենալ։ 

-Շարժումն առաջնորդելու հարցո՞ւմ էլ չկան կամ չեն լինի տարաձայնություններ։ 

–Այս շարժման առաջնորդող ուժը հայ հասարակությունն է: Իշխան Սաղաթելյանն իր ելույթում այդ մասին ևս նշեց: Մենք չենք հոգնում, որովհետև մեր կողքին մեր հայրենակիցների ուժն է: Իսկապես, կան հայրենակիցներ, որոնք թմբիրից չեն զարթնել, կան հայրենակիցներ, որոնք այդքան շահարկված, այսպես կոչված, նախկինների ժամանակաշրջանի հետ կապված վախեր կամ մտահոգություններ ունեն, բայց այստեղ էլ մենք շատ ուղիղ ենք ասում՝ այդ սխալները հնարավոր չէ չնկատել, հնարավոր չէ ազնվորեն չասել, որ դրանց վերադարձ չի կարող լինել: Չի կարելի ասել այնպես, ինչպես օրվա իշխանությունները՝ թե գիտեք, այլևս բարձրաստիճան պաշտոնյաների շարասյուների գնալուց ոչ մի մահվան դեպք չի կարող լինել, հետո հենց իրենք բերեն այդ դեպքն ու դրա համար չզղջան: 

-ՔՊ խմբակցության ղեկավար Հայկ Կոնջորյանը նախօրեին հայտարարել է, որ ընդդիմության տապալումը վկայում է ժողովրդավարության հաղթանակի մասին: 

-Այդ ո՞ր ժողովրդավարության հաղթանակի մասին է խոսքը․ հունիսի 3-ին հատուկ միջոցներ ժողովրդի դեմ կիրառելո՞ւ հաղթանակի, ոստիկանությունը որպես միակ հենարան ունենա՞լն է ժողովրդավարության հաղթանակը, 2 հազարից ավելի բերման ենթարկվա՞ծն է ժողովրդավարության հաղթանակը: Իրենք թող այս վիճակը համեմատեն 2018-ին բերման ենթարկվածների և ոստիկանության գործողությունների հետ: Այն ուժը, որը խոստանում էր ժողովրդավարության մակարդակի բարձրացում, մարդկանց կալանավորում է ոստիկանի ցուցմունքի հիման վրա: Դա՞ է ժողովրդավարության հաղթանակը, թե՞ ժողովրդի գլխին նռնակ նետելն է ժողովրդավարության հաղթանակը: 

-Ինչո՞ւ է Իշխան Սաղաթելյանն ասում, թե չենք ուզում, որ հայի արյուն թափելու գնով Նիկոլը հեռանա: Ի վերջո, ոստիկանությունը ձեր գործողություններին հակազդում էր, երբ այլևս չհակազդելու տարբերակ չէր մնում: Մասնավորապես, մայիսի 30-ին Կառավարության 3-րդ մասնաշենքի դիմաց տեղի ունեցան բախումներ, որից հետո դուք շարունակեցիք ակցիաները, բայց արյուն չթափվեց:

-Այո, կառավարության 3-րդ մասնաշենքի մոտ ևս տեղի ունեցան ոստիկանական վայրագություններ: Դրանց մասնակցում է միայն ոստիկանության մի հատվածը, ամբողջ ոստիկանությանը չի վերաբերում, այնտեղ կան բազմաթիվ պարկեշտ մարդիկ: Սա վերաբերում է կոնկրետ մի խմբի, որին մենք բավականաչափ լավ նույնականացրել ենք, գիտենք իրենց տվյալները, հետևողական ենք լինում քրեական հետապնդումներ հարուցելու հարցում: «Ժողովրդավարական» այս իշխանություններն ամեն կերպ պաշտպանում են ոստիկաններին, որ հանկարծ ոստիկանների դեմ գործ չհարուցվի, որ մյուս ոստիկանը, հանկարծ չվախենա ապօրինություն գործելուց: Ասեմ, որ մայիսի 30-ին հատուկ միջոց չի կիրառվել, նռնակ ժողովրդի գլխին չի նետվել, նռնակը նետվել է հունիսի 3-ին: Ես ամենայն պատասխանատվությամբ եմ ասում, որ օրվա իշխանությունները որոշել էին այդ օրը ընդհուպ մինչև մարդու կյանքի գնով կասեցնել խաղաղ հավաքը: Դա ակնհայտ էր: Այդ օրը մարդու գլխին նռնակ է ընկել, և բժիշկները հրաշքով փրկել են կյանքը: Դեպք ունենք, որ թոքի տրոմբ է առաջացել կողերը ջարդելուց, ու էլի բժիշկների հրաշագործության արդյունքում փրկվել է մարդը: 

-Նկատի ունեմ, որ երբ Իշխան Սաղաթելյանն ասում է՝ չենք ուզում հայի արյուն թափելով Փաշինյանը գնա, երբ պայքարը սկսում էիք, չէի՞ք պատկերացնում, որ կգա մի պահ, երբ նման հայտարարություն կանեք: 

-Մենք շարժման առաջին իսկ օրվանից ասել ենք, որ մենք խաղաղ գործողություններով հասնելու ենք «առանց Նիկոլ Հայաստան» իրականությանը: Հիմա էլ ոչինչ չի փոխվել, մենք այդ պնդումը նորից ու նորից անում ենք և անելու ենք: Դուք կարո՞ղ եք ասել, թե այդ ո՞ր ժողովրդավարությամբ է, որ երեք բերետավոր ոստիկան ծեծում են խաղաղ ցուցարար կնոջը, գցում են գետնին ու ոտքով հարվածում: Դրա ի՞նչն է ժողովրդավար: Ավելի լավ է այդ մարդկանց խորհուրդ տանք, թող համապատասխան գրականություն կարդան, պատկերացնեն՝ որն է ժողովրդավարությունը:

–Հնարավո՞ր է, որ «Զարթնի՛ր, լաո» կարգախոսը փոխվի՝ հաշվի առնելով, որ լաոն, այնուամենայնիվ, չզարթնեց և չեկավ հրապարակ այնքան, որ Նիկոլ Փաշինյանը հեռանար:

–Ես համարում եմ, որ լաոն, այսինքն, հայ հասարակությունը, զարնթնել է, դա ակնհայտ է: Դուք տեսել եք ոստիկանական պատնեշները, հազարավոր ոստիկանների: Դա խոսում է այն մասին, որ հայ հասարակությունը զարթնել է: Այլ հարց է, որ իշխանությունը տեսնում է, որ իր նկատմամբ նման պրոտեստ կա, տեսնում է քաղաքական ճգնաժամը, բայց չի ուզում հեռանալ: Անգամ իրենք իրենց հանրային խոսքում ասում են, թե ինչ դժվարություններ ունեն հատկապես արտաքին մարտահրավերներին դիմակայելու առումով, և բաց է մնում հարցը, թե ինչո՞ւ չեն հեռանում: Մի պարզ բան կա․ Ադրբեջանի և Թուրքիայի իշխանությունները իրենց լկտի են պահում այս իշխանության պայմաններում, և իրենք գիտեն, որ դա պայմանավորված է կոնկրետ իրադարձություններով, կոնկրետ նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթով: Դրանով իրենք իրենց վարքականոնից, միջազգային տարրական էթիկետից դուրս են եկել: Եթե այնտեղ ուրիշ անձ լինի, նման վիճակ չի լինի, բայց իրենք կառչած են մնում աթոռին: Իսկ հասարակությունը, իսկապես, զարթնել է: Ոչ իշխանական լրատվամիջոցներին հարցրեք, թե երթերին ու ակցիաներին որքան մարդ է մասնակցել, կստանաք բավականին ուշագրավ պատասխաններ: Ի վերջո, բազմահազարանոց ոստիկանական պատնեշները և հատուկ միջոցները կիրառվում են բացառիկ դեպքերում, երբ մարդկանց բազմությունը, իրենց հաշվարկներով, անհանգստություն է առաջացնում: Այնպես որ, այո, մեր հասարակությունը զարթնել է: